Varken wordt verwerkt tot 187 producten en leidt haar langs de tatoeëerder, tandarts, apotheker, boer en wapenspecialist. Bier, medicijnen, munitie, hartkleppen, remschijven en kauwgom. De bekende gelatine uit de varkenshuid zit in drop en winegums, maar ook in kwarktaart en tiramisu. In de wapenindustrie dient diezelfde gelatine als geleidingsmiddel voor kogels. Varkensvet zit onder meer in antirimpelcrème en shampoo, informatie die fabrikanten overigens niet graag prijsgeven. Een lucifer dankt zijn stevigheid aan de lijm uit varkensbotten en porselein uit het as daarvan. Proteïne uit varkenshaar geeft brood zijn zachtheid, en de staart wordt gekookt opgediend in Jamaica. Alles aan het varken wordt opgegeten of verwerkt. En mocht er dan nog iets overblijven, dan wordt er groene stroom van gemaakt.

More than meets the eye, dat kun je wel zeggen. Is het nog wel mogelijk als veganist door het leven te gaan, als je beseft dat al deze producten door middel van dierlijke producten vervaardigd werden (en vaak nog bevatten)? Aan de hand van dit boek (en andere), kun je het leven van een veganist onmogelijk verklaren. Om veganisten als bedreigde diersoort te kunnen verklaren, moet je dus niet ver zoeken naar redenen. Op een of andere manier kom je wel in aanraking met dierlijke producten, zodat je nooit kan claimen dat je leeft op een manier waarbij geen dieren zijn gebruikt. Bij dezen doe ik even de moeite om de perikelen van een veganist in verhaalvorm aan jullie te presenteren. Veel leesplezier!

De perikelen van een veganist

De boosdoeners die het leven als veganist onmogelijk maken, heb ik in het vet gemarkeerd.

… toen ik vandaag wakker werd, zag de lucht er onheilspellend uit. Het zou vandaag beslist een vreselijke dag worden. Ik strompelde naar de badkamer en gooide me onder de douche. In nam wat zeep en shampoo om mezelf wat op te frissen. Mijn gemoedstoestand werd er niet beter op.

Het ontbijt bracht al even weinig verlichting. Ik nam wat brood en smeerde er boter op met laag vetgehalte. Ondertussen las ik de krant. Je weet wel, zo’n papieren ding waarmee je vliegen doodklopt. Enfin, niet dat ik dat doe (foei!), ik ben veganist en hou van vliegen in huis. In de krant stond er een artikel, waarin stond dat in heel wat producten dierlijke resten zaten. Tja, dat wist ik wel, daarom dat ik die producten vermijd… tsss! Ik nam een hap met calcium verrijkte yoghurt. Plots zag ik in het artikel dat het niet enkel om snoep met gelatine ging, maar een hele rij andere producten, waarbij dierlijke resten gebruikt werden tijdens het productieproces. Ik proestte mijn yoghurt uit over mijn uitgebreide maal… shit! Dit is een fout ontbijt!

Toen ik rond me keek, besefte ik de proportie van mijn zonden. Het porcelijnen beeldje op de vensterbank grijnsde me zelfgenoegzaam aan. Trillend van de plotse stress, nam ik een sigaret uit het pakje in mijn borstzak. Ik streek een lucifer aan en genoot even van de geur die dit met zich meebracht, terwijl ik de vlam haar werk liet doen. Toen verhelderde ik en in een flashback herinnerde ik me het artikel weer. Mijn blik verstarde en als een reflex schoot er een luchtstoot door mijn luchtpijp, die de sigaret uit mijn mond slingerde, waardoor deze zich met ronddraaiende beweging door het luchtruim verplaatste. Praktisch in slowmotion zag ik de sigaret zich door de lucht wentelen om ten slotte sissend in mijn vanillepudding te landen.

Na een hallucinerende trip door de keuken, met de ogen wijd opengesperd als een junkie, zette ik mijn pas voort richting bibliotheek, waar ik vastberaden een aantal drankjes zou halen om deze verschrikking door te spoelen. Ik kwam bij mijn drankkast naast het boekenrek en zag er de rode-wijnfles staan die ik gisteren had aangeschaft. Ik rukte als een razende het samengestelde kurk uit de fles en schonk de wijn in. Toen ik besefte dat ook dit des duivels was, gooide ik het glas tegen de muur. De wijn kletste open tegen het behang en maakte een lelijke vlek. Geschokt van mijn actie, liep ik naar de muur om de schade tot een minimum te beperken. Ik probeerde met een doekje het vocht weg te wrijven, maar tot mijn ontgoocheling maakte ik alles alleen maar erger.

De plaklaag achter het behang was losgeweekt en het behang scheurde los. Eronder was duidelijk de laag verf te zien die ik er eigenhandig met kwast en penseel had op geschilderd. Het drama kende geen grenzen, want toen ik me uit pure ellende zwierig omdraaide om me van het rampgebied terug te trekken, struikelde ik over het tafeltje waar de fotorolletjes op stonden van mijn huwelijk gisteren. Alles donderde op de grond. Toen ik daar lag naar het plafond te staren, wist ik dat mijn mentale toestand niet meer stabiel was. Mijn hoofd rolde naar rechts en ik merkte op dat ook de stoel was omgekeerd waar paardenhaar in was verwerkt. Ik dacht eraan om me in mijn slaapkamer op te sluiten en me met een lederen riem te onderwerpen aan een sessie zelfkastijding, maar dat was onmogelijk: ik had geen lederen riem. Ik krabbelde weer overeind en liep naar de diepvriezer om er even vijf minuten mijn hoofd in te steken ter afkoeling. De ijskoude lucht sloeg me als een nijdige vrouw tegen het hoofd maar de koelte deed me na enkele seconden echt goed. Alles begon weer wat rustiger te worden in mijn hoofd toen ik mijn ademhaling weer onder controle kreeg.

Een infernaal geschreeuw en een gigantisch gedreun weerklonken enkele seconden later tot bij de buren. Zij waren blijkbaar degenen die me gevonden hadden onder de omgevallen diepvriezer terwijl mijn hoofd nog in het bovenste vak zat. In de ambulance was ik te beschaamd om te zeggen dat ik, toen ik in het vriesvak naast me keek, een pak cornetto ijshoorntjes zag liggen. Ik heb hen een of andere stomme uitvlucht verteld in de korte periode dat ik nog wakker was. Ik viel flauw toen de verplegers mijn verwondingen met een chirurgisch sponsje verzorgden. Alles werd donker.

Toen ik weer wakker werd, stond de dokter naast mijn bed. Hij vertelde me dat ik er eigenlijk niet zo erg aan toe was en vanavond alweer naar huis mocht. Terwijl hij zijn verhaal vervolgde, keek ik schuchter en bedeesd om me heen, naar al die elektronische toestelletjes die mijn toestand in de gaten hielden. Ik realiseerde me dat ik ook in mijn leven heel wat printplaten, zink, koper en batterijen had gebruikt en dat daarvoor volgens het artikel gelatine voor nodig was geweest. Whoaoaoaa! Ik stampte het donsdeken van me af. Ik draaide me nog even om en bekeek vol zelfmedelijden het kussen waarop ik had gelegen.

Eenmaal beneden aan de trappen bij de ingang van het ziekenhuis, dacht ik na over mijn leven tot enkele storende elementen mijn aandacht opeisten. Ik stonk nog naar alcohol en sigaretten. Een wilhemina-pepermuntje of kauwgom zou dit probleem wel oplossen, maar ook dat stond op the forbidden list. In de vrieskoude van die avond wisten de weergoden er niks beters op, dan zonder wroeging een sneeuwbui te laten uitbreken. De stress begon weer toe te slaan en ik dacht dat ik weer ging flippen. Er moest iets gebeuren want het werd me gewoon allemaal te veel. Ik dacht er aan dat het beëindigen van dit leven misschien wel de beste oplossing was. Het was in ieder geval een ecologische oplossing, dus milieutechnisch moest ik me al geen zorgen maken. Sowieso zou ik het met de trein doen voor extra ecologiepunten.

Toen ik op de rails lag, voelde ik, terwijl de tranen over mijn wangen rolden, toch een gelukzalig gevoel door mijn lichaam stromen toen ik dacht aan alle dieren die ik gered had als bewuste veganist. Deze disneyfiguren zou ik allemaal terugzien in de hemel. Al snel verbitterde mijn geluksgevoel toen er weer een flashback op mijn geestesoog geprojecteerd werd van het artikel dat ik deze morgen gelezen had. De kwelling werd ondraaglijk maar er zou snel een einde aankomen. In de verte hoorde ik de trein al toeterend aankomen. Elke keer de trein krachtig in mijn richting hoornde, schokte mijn lichaam van angst en opwinding. Als een geschifte lag ik daar, snotterend en schaterlachend tegelijkertijd, te wachten op de genadeslag die de trein me zou toedienen. De trein begon zijn noodprocedure en sloeg alle remmen dicht om mij van mijn zelfmoordpoging te redden. Mijn adem verstokte. Niet doordat de dood was ingetreden, maar omdat ik me herinnerde: de remmen van een trein kwamen voor in het artikel.

Als een getrainde paracommando rolde ik van de rails in de berm. Gebukt onder de lasten van mijn leven en gebukt om mezelf niet prijs te geven voor de conducteur en de geschokte massa mensen, rende ik in de duistere nacht door het struikgewas. Ik besefte dat ik gezocht werd om het een en ander uit te leggen aan de politie, dus ik moest snel een backup-plan verzinnen. Dan maar geen treinzelfmoord… dacht ik, dan maar met de auto. Ik smeet mezelf voor een auto maar deze remde nog net op tijd en kwam tot stilstand. Razend krabbelde ik me recht aan de voorbumper en keek de bestuurder waanzinnig aan. Hij slikte en staarde me doodsbang aan. Ik rukte hem uit de auto (hopelijk zonder biodiesel) en bedacht dat ik ook tegen een boom kon rijden. Tijdens het racen zocht ik een plaats, maar dacht plots hoe fout het wel niet was om een boom te viseren…  Ik koos een muur en reed erop in. Ik zag mijn leven voorbijflitsen. “Dit moet het einde zijn… zo is het ook in de films!” Een geluksgevoel overweldigde me… tot het krantenartikel voorbijflitste en bleef haperen op het feit dat het gehydroliseerde vet in antivries in de auto van varkens afkomstig is. Ik zag het artikel, ik zag de zelfmoordauto, ik zag de sneeuwbui… Alles werd donker.

Toen ik weer wakker werd, lag ik weer in mijn ziekenhuiskamer in bed. Deze keer geen dokter aan mijn bed, maar de politie. “Jij hebt wat uit te leggen…”, zei hij. Ik hoorde zijn woorden niet, maar zag wel zijn dienstwapen en dacht aan de rijstpap met gouden lepeltjes in de hemel. Ik zag mijn kans schoon om een move te maken naar het wapen maar halfweg de vlucht die mijn arm maakte richting zijn holster, besefte ik: in een vuurwapen zitten kogels. Zoals in de films schreeuwde ik “Nooooo” en alles veranderde weer naar een slowmotion moment. Ik zag mijn arm afwijken van zijn pistool om recht in de kroonjuwelen van de agent tot stilstand te komen.

In de rechtzaal werd ik ontoerekeningsvatbaar verklaard en werd ik afgevoerd naar een of ander “centrum voor psychotherapie en -begeleiding“. Je weet wel wat dat betekent. Eerst spendeerde ik mijn dagen tussen de gekken en zwaar gestoorden in een zaaltje, maar het artikel dat op mijn netvlies was gebrand, zorgde voor meer uitbarstingen waardoor ik in isolatie in mijn kamer werd opgesloten en vastgebonden werd gehouden. Het laatste dat ik me herinnerde, was een sarcastische verpleegster die me mijn vegetarische rauwe groentjes kwam brengen. “Hmmm, veganist, he? Zelfs op en in alle rauwe groenten zitten beestjes, (o.a. nematoden, springstaarten, boorders…), dat is onvermijdelijk. Het ligt op een plastic bord, maar bedrieg je niet: ze werden door Agroplast gemaakt van varkensurine. Smakelijk.”.  De deur sloeg dicht en het gedreun ebde langzaam weg. Ik besefte dat ze gelijk had… veganisme bestaat niet in de praktijk. Alles werd donker.

Conclusie

Niet iedereen zal het ermee eens zijn, maar ik zal de veganisten missen. Enfin… in ieder geval de hilarische cartoons die ze af en toe maken.

De Oostenrijker heeft zeer zeker een gevoel voor relativeren, maar ook voor humor. Zijn accent vergeven we hem, het filmpje over de “cows with guns” misschien niet -het was toegegeven nogal kinderachtig- maar overall gezien een mooie samenvatting van hoe relatief alles wel is. Alle waarheden, leugens, feiten en mythes worden zeer relatief en sporen je aan tot zelfreflectie: is “datgene dat ik weet” wel echt “weten”, of eerder napraten van anderen? Er zijn heel wat mensen die er goed aan zouden doen om hier even bij stil te staan. En ja, deze woorden kun je tegen me gebruiken; ik zou zeggen, laat je maar volledig gaan en toon je van je beste kant.

Zowat alle punten die op deze blog al aan bod zijn gekomen, passeren de revue in zijn mini-serie. Op die manier heb ik het gevoel dat hij de onderwerpen die op deze blog te vinden zijn, als een puzzel compleet en tot één geheel maakt. Hoewel het mijn bedoeling niet was deze punten met elkaar te verbinden op anticontra, slaagt hij er toch in mijn visies op deze verschillende onderwerpen te bundelen tot één geheel. Als ik het zo bekijk heeft hij wel een punt als hij ze koppelt: het is de verschrikkelijke mentaliteit die ik op deze blog wil identificeren die hij ook hekelt: overal tegen zijn. De man is dus ook voor een stuk anti-contra. Hij gaat gewoon een stap verder door tegen de mentaliteit in te gaan dat het “vegetarisme/veganisme” als gouden oplossing wordt gezien van alle problemen. Interessante visie!

Hij heeft het bijvoorbeeld over een onderwerp waar ik eigenlijk nog geen artikeltje over geschreven heb: de complottheorie van de machtige vleesindustrie…. oeh, klinkt spannend, niet? Misschien binnenkort even een woordje over schrijven. Naast dat punt, kaart hij uiteraard ook de volgende onderwerpen aan: veg-etar/an-isme, dierenrechten, ecologie, wereldhonger, gezondheid, etc… Al deze zaken bespreekt hij in een hilarische serie met stereotype clichés, maar daarom niet minder waardig om bekeken te worden. Helaas kun je constateren dat het aantal “views” bitter weinig is, vergeleken met de “vegetarisme propaganda filmpjes” die in overvloed op youtube terug te vinden zijn. Dat toont aan de andere kant natuurlijk ook aan dat “de andere kant van het verhaal” liever genegeerd wordt en niet nader onderzocht wordt in die kringen. Men hoort veel liever zijn eigen waarheid dan deze van de tegenpartij. Daar schuilt nu net het gevaar: men denkt niet verder dan zijn eigen ideologie.

Daarom dit bericht: hij verdient meer views! Veel kijkplezier en aan “de tegenpartij”: neem jezelf toch niet altijd zo serieus. Voor de humor alleen al is dit de moeite waard. Nogmaals de link.

Verder gaat dit alleen maar op als de voor de biodiesel benodigde aanplant geplant wordt op een plek waar voorheen geen beplanting stond. Vaak wordt hiervoor echter bos gekapt (dat al CO₂ uit de lucht haalde), waardoor er niet méér CO₂ uit de lucht wordt gehaald dan voorheen. Wel komt er minder CO₂ in de lucht omdat er nu geen aanspraak wordt gedaan op de ‘C-voorraad’ in de aardbodem.

Hmmm allemaal goed en wel, maar wat hebben veganisten hier in godsnaam mee te maken?

Die mensen moeten opletten dat ze biodiesel gebruiken zonder dierlijk vet. Maar wie zal het zeggen wat er precies in een zeker lot biodiesel zit? Het product wordt namelijk onder meer gewonnen uit dierlijke vetten van slachtafval. Onder andere bijvoorbeeld uit de nertsfokkerijen van de bontindustrie. Twee grote zonden zouden begaan worden, mocht de veganist onbezonnen biodiesel in zijn bolide gebruiken. Ten eerste het gebruik van dierlijke producten en ten tweede het steunen van de bonthandel.

Beter terug naar de gewone diesel dus. Of met de fiets natuurlijk. Al ga je daarmee niet naar het zuiden van Frankrijk rijden op vakantie.

Eureka! Weer een hele vloot producten waar we pompeus een alternatieve anti-opinie over kunnen hebben tegenover onze kennissen en vrienden: alle producten zonder bio label.

Men probeert ons de bewustheid aan te praten dat dit voedsel gezonder zou zijn, ecologisch verantwoord (beter voor het milieu) en/of eerlijker voor de producent. Op de koop toe zou het ook stukken beter smaken dan conventioneel voedsel. Om nog maar te zwijgen over de (gesuggereerd) betere preventieve werking tegen kanker. Duizend bommen en granaten! Welke vadsige aap heeft dit zo lang voor ons verzwegen?! Dit is geniaal! Laten we ons spaargeld afhalen om te investeren in onze gezondheid en massaal deze dure bioproducten te consumeren.

Kostprijs

Bioproducten: meer kans op hartaanval, vooral als je de rekening krijgt

Een eerste opvallende kenmerk is natuurlijk de kostprijs. Niet dat dit een probleem is voor de alternatieve garde: zij hebben geld in overvloed om al deze grillen te financieren. Ze vinden het zelfs positief om meer te betalen voor een dergelijk product. Deze kopers genieten van de eer en glorie dat het veblen-effect (waar ik het eerder al over had in het artikel over vleesvervangers) teweegbrengt op hun aanzien.

Maar hierover wil ik niet doorgaan. We kunnen ons afvragen: waarom kost dit meer?

Eerlijker voor producent

Ten eerste is er meer werk aan dit voedsel. Er mogen bijvoorbeeld geen synthetische pesticiden of ongediertebestrijders gebruikt worden. Resultaat: onkruid moet bijvoorbeeld manueel verwijderd worden en ongedierte op een biologische wijze aangepakt. Door de teeltmethodes moet dus ook meer personeel ingezet worden (of een kleiner areaal benutten voor de biologische teelt). Dit betekent een kleinere opbrengst en/of meer personeelskosten. Deze vorm van telen houdt natuurlijk ook het risico in dat de oogst meer kans heeft om tegen te vallen: de natuur heeft meer grip op de gewassen omdat ze niet beschermd worden door kunstmatige producten (insecticiden, herbiciden, fungiciden…). De oplossingen voor deze gevolgen komen natuurlijk niet uit de hemel gevallen: ze kosten geld. Dit geld betaalt de consument.

Niks aan de hand, zou je denken, maar is dit nu echt waardevol? Ik denk niet dat de producent zit te wachten op meer werk, extra personeelskosten en extra bedrijfsrisico (allemaal heel eerlijk, vindt de consument). Als alles tot bij de consument komt, zal hij uiteindelijk wel meer betaald krijgen voor het labeur, maar het is nog maar de vraag of het dat allemaal wel waard is. Kort overzicht: biologisch eten betekent dat er meer arbeid benodigd is door inefficiënte (ouderwetse) productiemethoden toe te passen en men is meer geld en tijd kwijt om een resultaat te bekomen dat niks verschilt van gewassen die geproduceerd werden met behulp van moderne technieken. Of toch wel?

Gezondheid

Wie de kostprijs geen bezwaar vindt (of gewoon een hekel heeft aan boeren), kan nog altijd terugvallen op de geclaimde gezondheidsvoordelen van bioproducten om ze te blijven kopen. Eigenlijk is het niet te verwonderen, maar ook dit is een mythe die nodig doorprikt moet worden.

Biologische groenten, fruit en ook biovlees… deze dingen zijn gewoon niet gezonder dan de gangbare alternatieven. Onlangs heeft Marcel Vanthilt dit nog bevestigd in zijn boeiende tv-programma “ook getest op mensen“. Het resultaat van labo-onderzoek: Bio of niet bio: het maakt allemaal geen zak (behalve een zak geld) uit. Er zitten niet meer of minder vitaminen in biovoedsel; het is allemaal quatsch. Hoe zou je ook in godsnaam je voedsel voedzamer kunnen maken door een of andere magische teeltmethode? Als ik elke avond een kaars aansteek en drie weesgegroetjes bid, zal de oogst ook niet verbeteren. Ik mag nog zo hard staan dansen rond de akker, het zal daarom niet regenen en hoeveel maagden ik ook ritueel offer: het zal de voedingswaarde niet beïnvloeden.

Veel meer van belang is, volgens de wetenschappers, bijvoorbeeld de snelheid waarmee je het goedje verorbert. Als je het 3 dagen in de koelkast laat liggen (of als het van ver moet komen), is het logisch dat de voedingswaarde daalt.

Toen ik kind was, ging ik vaak bij de kinderen van de buren spelen. Ze waren landbouwers en moesten vaak werken op het land. Ook ik belandde nu en dan geheel vrijwillig op het land om mee te helpen planten of oogsten. Natuurlijk, tijdens het oogsten van bijvoorbeeld bloemkool, kon ik het niet laten om af en toe (mja goed… eigenlijk wel vaak) een roosje bloemkool te verorberen van de versgesneden vruchten.

- Maar oh my god!!! Gortig, onhygiënisch stuk intriest, walg-o-ied figuur! Ben jij dan niet keihard doodgegaan van al die dodelijke pesticiden en andere levensgevaarlijke verontreinigingen!?! Neen.

Het is zelfs zo dat biologische gewassen niet altijd 100% vrij zijn van pesticiden. Een externe factor is bijvoorbeeld verontreinigde regen. Deze zal namelijk niet naast de velden van bioboeren mikken om hen te sparen. Een bord “biologisch voedsel op deze akker” biedt evenmin soelaas tegen een gezellig onderonsje van de pesticiden (van naburige niet-biologische akkers) met de übergewassen op het bioveld. Slik!

Ook de tendens dat mensen geloven dat bioproducten pesticide-vrij geteeld worden, is een teken aan de wand dat ze verkeerd geïnformeerd zijn. Er wordt wel gespoten met pesticiden. Het gaat hier over getolereerde natuurlijke producten in plaats van synthetische. Toch zijn deze niet onschuldig: ook hier zijn strenge controles aangewezen om de volksgezondheid te waarborgen.

Chemische gewasbeschermingsmiddelen zijn er verboden, maar natuurlijke sproeistoffen niet. Die kunnen evengoed giftig zijn, denk bijvoorbeeld maar aan pyrethrines, koper- of zwavelverbindingen. Het gebruik hiervan wordt getolereerd. Ze staan op een lijst van erkende producten.

Er kan dus ook hier een foutje gebeuren, net zoals bij de toepassing van synthetische pesticiden. Conclusie? Ook hier verschilt bio niet van conventioneel voedsel. Het is niet gezonder (of minder gezond) en er worden wél pesticiden gebruikt.

Fraude

Ongelukjes en misverstanden gebeuren altijd, maar er zijn vanzelfsprekend ook mensen die graag bewust de waarheid een andere definitie toedichten. Er zijn jaarlijks bedrijven die hun biolabel verliezen omwille van doelbewuste fraude. Ze zijn met andere woorden heel gewoontjes bezig, maar plakken bij wijze van meerwaarde een biolabel op. Deze rotte appels vallen snel door de mand door de respectievelijke controle-organen, maar er zijn ook slinkser technieken om de consument bij de neus te nemen.

Biowijn bijvoorbeeld, valt niet eens onder een Europees gereglementeerde wetgeving. Er is dus geen enkele instantie die controleert of de wijn op een “biologische” manier geproduceerd werd. Toch kun je op vandaag heel trots je vrienden verbluffen met biowijn. Een ander voorbeeld is de manipulatie die marketingtechnisch heel verfijnd in elkaar zit: het uiterlijk van de verpakking. Als je door de winkelrekken op zoek bent naar eieren, dan kun je intuïtief een doos nemen die er natuurlijk en biologisch uitziet (groen, scharrelende kippen, merknaam met “bio” erin, etc…). Dit hoeft grappig genoeg nog geen garantie te zijn dat dit artikel werkelijk op een gecontroleerde wijze geproduceerd werd zoals de verpakking suggereert.

Het draait dus allemaal om de perceptie van de gemanipuleerde consument. Deze wil zich namelijk onderscheiden en hoe kan dat beter dan een statement te maken met de voeding die men koopt?

Smaak

Bij dit onderwerp is de perceptie alweer de grootste leugenaar. Daarnet haalde ik het programma “ook getest op mensen” aan, welnu, toevallig testte men tijdens een bepaalde aflevering twee verschillende pralines. Men vertelde het publiek dat er een nieuwe, verbeterde variant van de praline ontwikkeld werd en deze zouden ze proefondervindelijk kunnen testen.

1. Uitgedeeld door een knappe man – de nieuwe versie
2. Uitgedeeld door een minder aantrekkelijk exemplaar – de originele versie

Men liet het publiek oordelen over de smaak van de pralines. De overgrote meerderheid vond de eerste praline de beste. Je snapt dat het in deze proef identieke pralines betrof en dat het publiek dus royaal beduveld werd door meerdere factoren. En niet zonder resultaat blijkbaar!

Dan nu bioproducten… dat fruit smaakt veel intenser, deze tomaat is veel rijker in smaak, deze appel heeft veel meer boeket. Ik kan me inbeelden dat ook hier de mindset allesbepalend is voor het succes van bioproducten. Iemand die bioproducten koopt, doet dat omdat hij zich daar, al dan niet door mediamanipulatie, goed bij voelt. Daardoor verandert ook de indruk van dat product tijdens het consumeren ervan. Het wordt ook altijd als “beter” bestempeld, dus de suggestie is niet ver meer te zoeken.

Conclusie

Voor mij is het een “pak de poen show”, dat hele biologische, organische, natuurlijke gegeven. Verrassend genoeg zijn er veel enthousiaste kijkers! Ik vraag mij soms af waar ze het blijven uithalen.

Heb je al ooit gehoord van biowater? Ik niet, maar ik ben ervan overtuigd dat zelfs de meest miserabele ondernemer dit tot een succesformule zou kunnen toveren. Een geïnteresseerde mag mij altijd contacteren. Hier zijn big bucks uit te halen, ik voel het aan mijn water.

Met dierenliefde is uiteraard niets verkeerd. Niemand zal ontkennen dat dierenwelzijn een belangrijke factor is die de mens hoort na te streven als onderdeel van de verantwoordelijkheid die hij tegenover dieren heeft. Iedereen kan wel enige affectie voelen voor de meeste dieren rondom ons. Vooral als dat dier in ons midden is opgegroeid, zoals een hond of een kat. Maar het eerste dat wij als rationele mens doen, is het dier aanleren dat het zijn behoefte buiten moet doen (of in de kattenbak). Hoewel dit niks speciaals is en iedereen met gezond verstand dit een goeie oplossing vindt, kunnen we ons toch afvragen of de voorvechters van dierenrechten hierdoor niet geschokt zijn. Vinden deze mensen het geen ernstig misdrijf om dieren die geen notie hebben van onze waarden en normen, een levenswijze op te leggen zoals wij deze goeddunken? Hebben deze dieren niet het recht om hun leven te leiden zonder ingrijpen van de mens? Misschien vindt de modale mens dat zijn (huis)dieren niet lijden onder hun ingrijpen? De dierenrechtenactivist vindt alvast van wel. Wanneer lijden dieren wel onder ingrijpen van de mens? Aan welke voorwaarden moet voldaan worden om dierenrechten te kunnen toewijzen?

Over dit soort paradoxen en vraagstukken kunnen we even nadenken om uiteindelijk te kunnen beslissen of dierenrechten wel noodzakelijk zijn.

Duidelijkheid

Voor we ons volledig kunnen onderdompelen in het boeiende en vooral intrigerende verhaal van dierenrechten, moeten we een beter idee krijgen van waar we het precies over hebben.

• Recht: Het recht is een systeem van regels waarmee de mens de samenleving ordent .
• Als we alle organismen op aarde gaan indelen volgens een bepaald classificatiesysteem, dan komen we tot het principe van de taxonomie. Daarbij gaan we aan de hand van verschillende criteria alle organismen in een aantal categorieën onderverdelen. Deze categorieën worden ook wel domeinen genoemd. We kunnen vaststellen dat er in de hoofddomeinen bij de animalia geen onderscheid gemaakt wordt tussen mens en dier. Wij zijn dus allemaal animalia ofte dieren. Uiteraard wordt bij verdere opsplitsing duidelijk dat de definitie van animalia wel heel erg breed is en dat de mens slechts een klein onderdeeltje is van een veel groter geheel.

Dierenrechten

Dierenrecht:  Voorstanders van dierenrechten, trekken de twee zaken samen. Sommigen onder hen zeggen: als wij allemaal dieren zijn, zou het discriminerend zijn om andere dieren (niet menselijke dieren) uit te sluiten uit ons rechtensysteem, omdat wij deze uitsluiting doen aan de hand van bepaalde kenmerken. Deze discriminatie wordt ook wel speciesisme genoemd. Een speciesist zou het natuurlijk vinden dieren voor zijn eigen welzijn te gebruiken alleen maar omdat het dier tot een andere soort behoort: de niet-menselijke dieren. Volgens de taxonomie, zegt de dierenrechtenactivist, zijn wij wél één soort: een dier. Vaak komt de vergelijking met slavernij, racisme en vrouwendiscriminatie of seksisme naar voor. Hierbij wil men ons overtuigen dat dieren momenteel op een gelijkaardige manier behandeld worden zoals slaven of vrouwen vroeger behandeld werden. Zij werden ook als minderwaardig beschouwd door hun anders zijn, maar de mens heeft ingezien dat dit niet rationeel is. Daarna werd beslist dezelfde rechten toe te kennen aan slaven en vrouwen zoals de gemiddelde man deze kende. Volgens deze theorie is het vanzelfsprekend om ook aan dieren rechten toe te kennen, gezien onze discriminatie gebaseerd is op hun anders zijn.

Bepaalde kringen vinden echter dat het gebruik van termen zoals het speciesisme, andere termen zoals racisme en seksisme gaan trivialiseren. Er zijn nu eenmaal dwingender problemen in de mensheid dan dieren rechten toe te kennen.

Criteria

We kunnen ons meteen afvragen aan welke criteria een dier zoal moet voldoen om rechten te kunnen krijgen. Je kunt je wel inbeelden dat een spin of een slang een minder wenselijke aanspraakmaker zou zijn op z’n basisrechten dan pakweg een paard of een hond. Sommige dieren hebben immers een bepaalde status verworven onder de mensheid, door eeuwen van domesticeren of een andere vorm van betrokkenheid in onze cultuur. Andere dieren zijn minder populair, denk maar aan spinnen, ratten en ander ongedierte. Daardoor bestaat er heel wat verdeeldheid over deze criteria.

• Enkel zoogdieren, de mammalia. Onder de mammalia zitten de meeste dieren waarmee we ons kunnen identificeren. Ze worden op min of meer de zelfde manier verwekt, geboren en opgegroeid.
• Enkel zelfbewuste dieren. Een interessante doelgroep: wij zijn immers ook zelfbewust, waardoor rechten vanzelfsprekender worden.
• Enkel deze dieren die wij momenteel rechtstreeks of onrechtstreeks uitbuiten, zoals landbouwdieren, huisdieren, circusdieren, dieren in de zoo, etc…
• Dieren die door hun bestaan of levenswijze geen schade aanrichten aan de verwezenlijkingen van de mens. (bv. niet muskusratten, malariamuggen, de tseetseevlieg, etc…)
• Alle dieren die pijn kunnen ervaren
• Alle dieren

Je ziet meteen dat het bepalen een probleem met zich meebrengt: niet iedereen handhaaft dezelfde maatstaf. Normen en waarden verschillen nogal, met andere woorden. Er zijn bijvoorbeeld mensen die vinden dat het gedaan moet zijn met het idee dat de mens een dier zomaar overal voor kan gebruiken; kledij, voedsel, entertainment, hobby, handel, medische/wetenschappelijke vooruitgang. Ze willen het dier niet meer als object van de mens zien, maar als een entiteit op zich die het recht heeft te leven zoals het zou leven zonder ingrijpen van de mens. Alle dieren horen dus rechten te krijgen. Een ander denkt er genuanceerder over en vraagt zich af of een dier dat geen hoger bewustzijn heeft, beter of slechter af is als het nu wel of geen rechten heeft. Hij vindt het dus logischer om enkel dieren met een zeker zelfbewustzijn rechten toe te kennen, zoals primaten en dolfijnen. Nog een ander denkt dat enkel pijnbewuste dieren rechten moeten krijgen, want vaak dringt het idee van dierenrechten zich op omdat het dierenwelzijn allesbehalve is en er sprake kan zijn van dierenleed. Uiteraard is ook lijden een erg omslachtige term en verschilt ook dit van persoon tot persoon.

Vanaf wanneer is een soort complex genoeg om rechten te kunnen krijgen? Zijn het enkel de zoogdieren, waar de mens onder valt, die rechten moeten krijgen, of ook vogels, vissen, reptielen en amfibieën? Enkel gewervelde dieren? Kunnen we ongedierte uitsluiten om onszelf te behoeden van epidemieën? Wat is ongedierte? We stellen vast dat al deze vragen het moeilijk maken om vast te leggen voor welke doelgroep rechten een ideaal mechanisme vormen.

Welke rechten

Hoewel het vaststellen van de doelgroep een heikel punt is, blijft nog het punt van welke rechten er kunnen ingevoerd worden. Naast het recht om zijn natuurlijke gedrag te mogen beoefenen (kom ik straks op terug), is het meest gehoorde recht dat van de zelfbeschikking. Frappant dat de mens zelf niet eens dat laatste recht heeft. Een dier heeft volgens dat idee het recht om over zijn eigen leven te beschikken.

Het komt er concreet dus op neer niet het bezit te hoeven zijn van een ander (in dit geval de mens). Daardoor kan de mens dus geen dier meer bezitten en het niet meer doden voor zijn eigen gebruik. Het is dus eigenlijk min of meer een plicht van de mens geworden, aangezien een dier geen notie heeft van een rechtensysteem zoals wij dat kennen. Een dier kent enkel het recht van de sterkste en de algemenere natuurwet: eten of gegeten worden. Wij moeten er dus voor instaan dat de rechten van dit dier gerespecteerd worden.

Op het eerste zicht, ziet het er een onschuldig statement uit waardoor de dieren inderdaad op een vrijer leven zouden kunnen rekenen. Maar beeld je echter eens in dat deze rechten vandaag worden aangenomen en toegepast. Dan moeten alle huisdieren, landbouwdieren, hobbydieren, dieren in een circus, zoo, asiel, etc. losgelaten worden. Een idee waar menig dierenbevrijder natte dromen van krijgt. Ik krijg hier echter koude rillingen van. De meeste van deze gedomesticeerde vrije dieren zouden in onze natuur en omgeving geen kans maken. Onze leefomgeving is totaal niet aangepast om deze dieren behoorlijk op te vangen en van voedsel te voorzien. (huizen, auto’s, snelwegen, akkerbouw die bedreigd wordt…) Men kan dan aanhalen dat deze dieren zonder hulp van de mens ook een prima leven zouden gehad hebben, kijk maar naar leeuwen: die doen het prima in Afrika. Toch is het zo simpel niet. Dierenrechten zouden niet op deze vrije dieren in Afrika van toepassing zijn, want zij leven al vrij en zonder invloed van de mens (of toch in mindere mate). De nummer één betrokkenen waarop de rechten zouden toegepast worden, zouden die dieren zijn, die hier bij ons gehouden worden.

Positief of niet, het maakt eigenlijk niks uit, want er zit een kink in de kabel bij deze hele constructie. Bij het toekennen van dit recht aan dieren, worden menselijke dieren (inbegrepen in de dieren verzameling) het recht ontnomen bezittingen te hebben. Een recht toekennen waardoor een ander recht ontnomen wordt, verandert daardoor in een hele ingewikkelde constructie met contradicties en uitzonderingen. Zijn dierenrechten misschien hetzelfde als mensendiscriminatie? Door ons eigen rechtensysteem waarmee we onze maatschappij willen structureren te gaan uitbreiden naar een hoger niveau, verandert de definitie van de term recht. Het gaat er hem dus niet langer om onze maatschappij te controleren, maar om onszelf rechten te ontnemen waardoor andere soorten “natuurlijker” zouden kunnen leven. Van speciesisme gesproken. Wij zouden dus ten dienste van andere soorten onze maatschappij moeten structureren. Zullen wij uiteindelijk het “dier” worden der dieren?

Men staat er trouwens niet bij stil dat de meeste dieren niet eens beseffen wat die zogenaamde rechtvaardigheid allemaal te betekenen heeft: natuurlijk en vrij leven. Zoals aangehaald een paragraaf terug, ze zijn zodanig in een bepaald leven geworteld dat het een hele schok zou zijn om plots in een ander milieu terecht te komen. Een mooi voorbeeld kan zelfs toegepast worden op de mens. Het gaat over een verhaal van Plato, waarin hij de mens wil duidelijk maken dat je soms afstand moet nemen van hetgeen wij als werkelijkheid of waarheid kennen, om erachter te komen dat die waarheid niet is wat we dachten dat het was.

In Plato’s verhaal zit een groep mensen vastgeketend in een grot. Achter hen bewegen figuren en voorwerpen waarvan zij alleen de schaduw geprojecteerd zien op de rotswand vóór hen. Zo hebben ze hun hele leven gezeten en kennen niets anders. Omdat zij nooit iets anders hebben gezien, denken de vastgeketende mensen dat die schaduwen de ,,echte” dingen zijn, maar die bevinden zich buiten hun blikveld. Iets wat ze niet zouden begrijpen ook al konden ze zich omdraaien. Ze zouden liefst terug naar de grot willen.

Door bovenstaande allegorie toe te passen, zou ik zelfs zo ver durven gaan als te zeggen dat het beter is om de dieren in onze samenleving te bezitten en hun vrijheid beperkt te houden. Een paard in een weide is volgens mij gelukkiger dan een paard dat rondloopt op de E40 omdat een of andere dierenbevrijder het dier heeft losgelaten. De ideologie van de dierenrechtenactivist houdt met dergelijke scenario’s blijkbaar geen rekening. Een hond die opgroeit in een gezin heeft ook geen boodschap aan vrijheid en natuurlijkheid. Deze zouden hem fataal worden. De natuur is nu eenmaal wreed; in dat opzicht is het dus wenselijker bezit te zijn van de mens, daar het dier in kwestie zichzelf dan verzekert van een grotere overlevingskans, voedselzekerheid, een onderkomen, veiligheid tov. natuurlijke vijanden, verzorging bij ziekte, noem maar op.

Uiteindelijk komen we er dus achter dat de waanideeën van gelukkiger (gedomesticeerde) dieren in een wrede natuur pure fictie zouden kunnen blijken. Als we even afstand nemen van alle idealitere voordelen van vrijheid en even de realiteit bekijken, komen we er achter dat de waarheid niet eenvoudig in regeltjes vast te leggen is, omdat onze visie daarop verschilt. We kunnen moeilijk vaststellen welke rechten een positieve bijdrage kunnen betekenen voor de dieren.

Antropocentrisme

Vaak hebben dierenrechtenactivisten problemen met antropocentrisme. Dat betekent dat de mens zichzelf centraal stelt in deze wereld. In principe is dat natuurlijk goed gezien van ons: we overleven en we kunnen de dingen controleren of in ons voordeel aanwenden. Iedere soort probeert op zijn eigen manier de wereld te domineren. Bacteriën, virussen en parasieten doen het evenzeer. Ook planten en dieren kunnen de wereld overwoekeren als de natuurlijke balans niet optimaal is. Ons antropocentrisme is dus een heel natuurlijk verschijnsel maar jammer genoeg heeft ons intellect onszelf een hak gezet: wij zijn volgens de activisten een kankerachtige overwoekering geworden waardoor dieren gehinderd worden in hun natuurlijke gedrag. We moeten dus evolueren naar een wereld waarin dieren hun natuurlijke gedrag kunnen uiten.

Daarom wil hij strijden voor een wereld waarin de mens het recht ontnomen wordt zijn eigen natuurlijke drijfveren (zoals antropocentrisme) te uiten. Dat staat in schril contrast met het recht dat dieren zouden moeten krijgen op beoefening van natuurlijk gedrag. Dierenrechten zijn dus in wezen een contradictio in terminis, aangezien mensen ook dieren zijn die hetzelfde recht zou verliezen door toepassing van dat recht.

Mensenrechten

Het wordt stilaan duidelijk: we kunnen ons steeds vaker afvragen of sommige dierenrechten niet in conflict zijn met de basisrechten van de mens. Het zou niet de eerste keer zijn dat dierenrechtenorganisaties protesteren tegen Joodse of Islamitische feesten waarbij dieren ritueel geslacht worden, hoewel het een basisrecht is van deze Joden en Moslims om hun godsdienst vrij te beleven.

And Charles Griswold, Jr., professor of philosophy at Howard University, wrote in the Washington Post: “The animal rights movement illustrates the incoherent nature of a moral passion become immoral by virtue of its extremism. In the name of the laudable quality of humaneness, the use of animals for food, clothing and medical experimentation is prohibited. Research that could save your child’s life, or save you from an excrucitating disease, is declared unethical. The result is inhumanity toward man.”

Hoe realistisch zijn de voorstanders van dierenrechten, als ze streven naar een maatschappij waarin mensen steeds minder rechten krijgen voor doelen die een niet bewezen maar dubieuze uitkomst hebben?

Onrealistisch

De wol van schapen zou niet mogen gebruikt worden door de mens, hoewel schapen die niet van overtollige wol ontdaan worden, kunnen sterven door de hitte of door ziektes zoals myasis. Ook het recht om ergens eigenaar van te zijn, een recht waarmee de mens onrecht zoals “diefstal” kan aanvechten, zou niet meer mogen bestaan volgens activisten, omdat dieren daardoor ook eigendom kunnen worden van de mens.

Al onze grote verwezenlijkingen werden met hulp van onze hardwerkende nutsdieren uitgevoerd. Grote rotsblokken werden versleept door ossen, ezels werden ingezet om goederen op een efficiënter manier over woeste gebergten te krijgen. Tegenwoordig zetten we insecten zoals o.a. de sluipwesp in om op een milieuvriendelijke wijze andere insecten zoals de witte vlieg te verdrijven van onze vruchten. Toch frappant dat mensen – die dierenrechten een reden vinden om vegetariër te worden -, daarmee de milieuvriendelijke, efficiënte productie van hun meest geliefde voedsel in het gedrang brengen?

Is het geen schitterende voltrekking van de menselijke samenleving om vaccins ter beschikking te hebben tegen de dodelijkste ziektes op deze planeet? Denk maar aan polio, tetanus, hondsdolheid, tyfus, hepatitis, mazelen, difterie, rodehond, … stuk voor stuk moesten zij onderworpen worden aan tests op dieren alvorens ze op de mens konden toegepast worden. Voor andere vaccins zoals griep en de pokken, etc… worden dieren op andere wijze ingezet zodat ze het vaccin gaan produceren. Zonder medische tests en experimenten op dieren (zoals knaagdieren), was het onmogelijk geweest al deze briljante geneesmiddelen te ontwikkelen die miljoenen mensenlevens gered hebben van een gruwelijke dood. Het blijft echter een feit dat in het proces vele testdieren gedood werden om dit vaccin veilig te maken. Ooit moet een vaccin een eerste keer getest worden op een levend organisme en telkens is dit per definitie een experimentele toediening. Willen de voorstanders van dierenrechten deze taak volbrengen? Misschien hun kinderen? Ik weet het al… gezien de meeste voorstanders van dierenrechten een probleem hebben met de overwoekering van de mens, zou een vaccinvrije wereld er een stuk minder overbevolkt uitzien. Tot mijn verbijstering stel ik vast dat bepaalde dierenrechtenorganisaties inderdaad deze mening toegedaan zijn.

Als wij dieren niet meer kunnen “bezitten”, kunnen we ze ook niet meer inzetten voor deze doeleinden. Met dergelijke maatregelen zouden we letterlijk een sprong terug doen in de tijd, want een sociale achteruitgang zou het logische gevolg zijn. Ook medische experimenten op dieren, waardoor miljoenen levens kunnen gered worden, zouden niet meer uitgevoerd kunnen worden. Als het leven van een rat meer waard is dan het leven van zichzelf of van zijn naaste, dan vraag ik mij toch af hoe zij deze ideologiën kunnen rechtvaardigen en zelfs ethisch durven te noemen.

Territoriaal gedrag

De mens is een dier. Dat willen dierenactivisten ons keer op keer weer aanleren, terwijl iedereen onder ons genoeg gezond verstand heeft om dit feit in te zien. Toch kunnen activisten zich volgens bovenstaande anekdotes niet inbeelden dat de mens als dier ook een zeker natuurlijk gedrag meegekregen heeft. Onder andere het territoriale aspect heeft bij de mens al meer dan eens conflicten onder soortgenoten veroorzaakt. Waarom zouden dieren het recht moeten krijgen om op territoriaal vlak hun kracht te mogen laten gelden en wij niet? Wij waren toch ook dieren? Een lynx zou ons verscheuren, mochten wij hem ook maar in enige zin ongemakken bezorgen of ons zelfs maar in zijn leefgebied wagen. Zouden wij een slang, rat of mug niet mogen bedreigen en uiteindelijk doden als het dier zich op ons territorium bevindt of ons lastig valt? Zijn enkel de landzoogdieren ons mededogen waard, of kunnen ook insecten op onze hilarische denkpatronen rekenen om immuniteit te krijgen op gebied van territoriaal gedrag?

Ik moet altijd lachen met mensen die insecten zoals muggen en vliegen op zich laten rondkruipen alsof ze al kadavers zijn, klaar voor het verteringsproces. Meestal zijn dit pubers die schuldgevoelens hebben over de mier die ze in hun kindertijd verbrand hebben met een vergrootglas. Gestimuleerd door hun al even kleingeestige entourage op school, vertellen ze hoe ze hun gruwelijke fout… hebben rechtgezet door nu alle insecten flink buiten te zetten. Maar hebben deze mensen dan geen zelfrespect? Zouden deze mensen ziekteverspreidende dieren niet afslachten zodra de volksgezondheid in het gedrang komt? Als ongedierte dijken gaat ondergraven die instaan voor de bescherming van ons leefgebied tegen natuurrampen, als insecten dodelijke ziektes zoals malaria gaan verspreiden, moeten wij dan machteloos toezien hoe deze bevoorrechte wezens alles kapotmaken waar de mensheid hard aan heeft gewerkt? Luidt dergelijke bevoorrechting niet het einde van de mensheid in? Zouden deze verlichte geesten werkelijk de mensheid opofferen om dieren een “beter bestaan” te bieden? Je zou bijna gaan denken van wel. Maar alle extreme voorbeelden achterwege gelaten… is het leven van een mug werkelijk even veel waard als het leven van je kind? Het stoort me dat er dierenrechtenactivisten zijn die hierop “ja” antwoorden. Als die mug op mijn territorium zit, dan kan ze een dodelijke klap verwachten. Net zoals de lynx zou doen, die zou mij verslinden omdat ik even tegen zijn boom ga pissen: totaal begrijpelijk, no questions asked.

Filosofie

Over dierenrechten kan eindeloos gefilosofeerd worden. En dat gebeurt dus ook. Hier heb ik een prachtige visie gevonden die volledig weerspiegelt hoe het komt dat dierenrechten een absurd gegeven zijn.

In ancient Greek, for example, there were two different words for “life”: bios and zoë. As Lewis Hyde explains in his book The Gift: “Bios is limited life, characterized life, life that dies. Zoë is the life that endures; it is the thread that runs through bios-life and is not broken when the particular perishes.” On one level, the phrase “living takes life” expresses the concept that all living things rely on the death of other living things. On another level, it expresses the truth that zoë life, life in the biggest sense of enduring life, Life with a capital L, requires the sacrifice of bios life, the particular lives of living creatures. Zoë takes (kills, consumes, eats, sacrifices, requires) bios. A core understanding of this “adult knowledge” lies at the heart of many spiritual practices and religious traditions throughout the world. Death extinguishes a particular life, of course, but it doesn’t extinguish Life. Life endures and transcends death.

Het gegeven, volgens de dierenrechtenactivist, dat de dood van een dier in functie van de mens volkomen waanzinnig zou zijn, klopt dus niet. In feite is de dood van dat dier zoveel meer dan enkel dienstig zijn in functie van de mens. Het zorgt ervoor dat andere levensvormen kunnen overleven. De dood van het dier is het begin (of de verderzetting van) een ander leven. Waardoor “het leven” op zich in stand blijft. Of dit nu een mens is die in leven blijft, of een ander dier of organisme, is niet belangrijk.

Een dier het recht geven om niks met de mens te maken te hoeven hebben, ter bescherming van het leven van het dier, is bijgevolg nutteloos. Het zou toch op een of andere manier een ander leven dienen. Vandaar dat ik de woorden “gebruik, dienen, …” en dergelijke niet in een negatieve connotatie breng zoals dierenrechtenactivisten dat doen. Zoals bleek uit mijn artikel over vegetarisme, worden vaak woorden en termen gebruikt die alles erger laten uitschijnen dan wat het maar is. Dat dit een efficiënte manier is om de aandacht te trekken, is wel duidelijk, maar wie goed nadenkt, beseft dat alles relatief is in het leven en kan deze dingen dan ook veel beter nuanceren en in context plaatsen. Is dat uiteindelijk niet het echte doel van filosofie?

Conclusie

Het is nogmaals heel duidelijk dat de mens voor zichzelf bepaalde plichten heeft tegenover zijn dieren. Het kan echter niet voortvloeien vanuit een recht van dat dier. Net zoals een gastheer de plicht heeft gastvrij te zijn, zonder dat zijn gasten daarbij het recht hebben op een gastvrije behandeling. Wij hebben de plicht om goed voor onze dieren te zorgen. Ze te behandelen als ze ziek zijn en om ons te bekommeren over hun voedselvoorziening en hen daarin te assisteren. Wij doen dit, omdat wij morele gronden hebben om dit te doen. Iets waarover dieren niet beschikken.

Wie voorstander is van dierenrechten, moet zich ook durven neerleggen bij de consequenties. Het accepteren van de notie dat dieren rechten moeten hebben, betekent dat de mens minder rechten krijgt. Het betekent ook dat de mensheid terug zal blootgesteld worden aan epidemieën die al jaren onder controle zijn en dat mensen moderne ziektes zoals AIDS nooit zal kunnen bestrijden. Het is ook zo dat dieren op dat moment bevoorrecht zullen worden door dingen die ze niet begrijpen, zoals moraliteit, verantwoordelijkheid en rechten. Dierenrechtenactivisten ondersteunen het idee dat de mens het recht niet heeft zichzelf te beschermen tegen ziekte en pijn. Ik vraag me dan af waarom dieren wel rechten moeten krijgen als de mens zijn basisrechten verliest?

Als ik me wat nader verdiept heb ik dierenrechten, komt er misschien nog een vervolg op deze post, maar voorlopig kunnen jullie alvast nadenken over dit artikel. Als afsluiter wil ik jullie nog een filmpje van C. Cohen meegeven. Hij geeft hierover een zeer interessante lecture die absoluut tot nadenken aanzet (bvb. het verhaal van de zebra en de lioness).

Bepaalde organisaties proberen de mensen er zelfs van te overtuigen om vegetarisch of veganistisch te gaan leven. Ook de vegetariër zelf (niet allemaal hoor) probeert zijn steentje bij te dragen in het bekeren van de omnivoor tot herbivoor, door hun mantra’s eindeloos te gaan propageren tegenover de massa. Deze mantras zijn sloganeske uitspraken die stralen van het idealisme en goede wil, maar vaak zijn ze niet volledig en soms ook ronduit verkeerd. Eerder heb ik het al aangekaart, het is min of meer een religie geworden. Je gelooft er in of je gelooft er niet in.

Het grootste probleem van dat onuitroeibare idealisme, is het feit dat het een wereld schetst die totaal geen rekening houdt met de realiteit, de cultuur en de geschiedenis van de mens. Mensen die op die manier denken, trachten hun medemens door middel van verkeerde voorlichting, te laten “strijden” voor een betere, ideale wereld, terwijl dat doel nooit haalbaar kan zijn. Dat zeg ik, omdat de idealist zich niet kan verzoenen met het realisme, het reële. Per definitie kan hun idealisme dus ook nooit reëel worden. Ze strijden voor doelen die in strijd zijn met de natuur rondom ons, dus ze vechten uiteindelijk tegen zichzelf. Ze houden ons en zichzelf voor de gek door in een sprookjeswereld rond te dolen en te doen alsof ze goed bezig zijn. Dat het propageren van dergelijke manier van leven volledig uit de lucht gegrepen is, zal onmiddellijk duidelijk worden na de uiteenzetting die zich in de loop van dit artikel zal ontwikkelen.

Redenen om vegetariër te worden

Hier is eigenlijk al het eerste dat fout loopt bij velen. De redenen om vegetariër te worden, zijn niet altijd even logisch of rationeel. Ik heb geprobeerd om me in te leven in de denkwereld van de vegetariër en ik heb grondige research uitgevoerd om een beeld te krijgen van hun motieven. Laat het duidelijk zijn dat niet elke veggie dezelfde motieven heeft voor zijn keuze. De ene doet het omdat hij het gezonder acht, de andere vindt het goed voor het milieu en nog een andere doet het uit emotionele overwegingen.

Dit zijn niet alle punten uiteraard, maar wel de belangrijkste. Je merkt ook al direct dat het heel belangrijke topics zijn die men naar voren brengt. Gezien de hedendaagse mentaliteit rond deze onderwerpen, kun je ook wel stellen dat het gewichtige zaken zijn waar veel controverse over bestaat. Er zijn met andere woorden nogal wat verschillende, tegenstrijdige visies op deze zaken, waardoor het niet altijd makkelijk is om op een verdraagzame manier erover te praten met elkaar. Ik zal op een luchtige wijze proberen aan te geven waar de misverstanden zich zoal situeren.

Gezondheid

Het meest begrijpelijke argument om voor het vegetarisme te kiezen, is uiteraard gezondheid. Voor sommige mensen is het inderdaad noodzakelijk om dierlijke producten zoals vlees te laten vallen, omdat er zich gezondheidsrisico’s opdringen. Bijvoorbeeld jicht, of kruisreacties / allergie voor bepaalde bestanddelen van een bepaalde vleessoort. (zeldzaam) Laat er me wel direct bijvertellen dat dit voor het overgrote deel van de vegetariërs geen noodzaak is. Men misbruikt het belang van gezondheid om vegetarisme te promoten, terwijl het probleem met de gezondheid veelal bij een onevenwichtige voeding ligt in de eerste plaats. Te veel en verkeerd samengesteld, om kort samen te vatten. Een ongezond, onevenwichtig voedingspatroon is nefast voor iedere mens, dat zal niemand ontkennen. Dit heeft echter niks met vlees te maken. De belangrijkste boodschap hierbij is, alles met mate.

Helaas zijn er mensen die verkeerde opvattingen hebben ontwikkeld over het onderwerp “gezondheid”. Sommige vegetariërs claimen dat vlees eten ongezond zou zijn en vele kwalen zou veroorzaken. Dat zou dus een geldige reden zijn om vegetarisch te gaan eten. Dergelijke claims zijn echter moeilijk hard te maken met geschiedkundige en antropologische feiten. Toch zijn er instellingen die beweren dat vegetarisch leven gezonder is en linken het eten van vlees aan ziekte en dood. Tal van instanties hebben dit in twijfel getrokken, maar hun bezwaren werden grotendeels genegeerd. Aan de hand van wetenschappelijke teksten zal ik frequent voorkomende argumenten nader uitleggen en aantonen dat de meeste argumenten gestoeld zijn op vooroordelen en niet op feiten. Hierbij verwijs ik uiteraard naar de bron: bewijzen van elk argument kun je vinden door op de link (FOUT) te klikken; daar kun je ook de boeiende details lezen die hier niet altijd vermeld zijn. Ook op o.a. Scienceofhealthindex en sylt-gesund-leben kun je teksten vinden die de mythes rond vegetarisme en veganisme aanvechten. De veelgehoorde, onjuiste argumenten even op een rijtje:

• Stijgend vleesverbruik gaat hand in hand met stijgend aantal hartkwalen, kankergevallen en doden
  

FOUT. Statistieken spreken dit tegen. Door diverse gezondheids- en overheidsinstellingen wordt de bevolking overigens ingelicht over het belang van een evenwichtige voeding waarbij kleine porties benadrukt worden. Daardoor is het verbruik van bijvoorbeeld eieren, room, vet en varkensvlees significant gedaald ten opzichte van 1900. De belangrijkste les uit het hele verhaal wordt samengevat in dit citaat:

It does not appear, then, that people ate leaner diets in the last century. It is true that beef consumption has risen in the last few decades, but what has also risen precipitously, however, is consumption of margarine and other food products containing trans-fatty acids, lifeless, packaged “foods”, processed vegetable oils, carbohydrates and refined sugar. Since one does not see chronic diseases like cancer and heart disease in beef-eating native peoples like the Maasai and Samburu, it is not possible for beef to be the culprit behind these modern epidemics. This, of course, points the finger squarely at the other dietary factors as the most likely causes.

Het laatste fragment kort toegelicht: het eten van suiker, bewerkte- en voorverpakte etenswaren, margarine en dergelijke meer hebben een veel hoger waarschijnlijkheid om ten grondslag te liggen aan het frequenter voorkomen van kanker etc, dan vlees zelf.

• Vlees veroorzaakt osteoporose, nierfalen, hartfalen en kanker

FOUT. Bovenstaande opsomming van ziektes, zijn gevallen die hoofdzakelijk voorkomen in de twintigste eeuw. Mensen eten echter al vele duizenden jaren vlees en dierlijk vet. Daarnaast kunnen we nog bepaalde stammen (de Innuit, Maasai, Swiss, Samburu, etc.) vernoemen die een dieet volgen dat zeer rijk is aan dierlijke producten, maar desondanks toch niet lijden aan bovenstaande ziektes. We kunnen dus niet zomaar vlees verantwoordelijk stellen voor ziekte, maar eerder de andere aspecten van onze levensstijl aankaarten. Nog even kort alle ziektes op een rijtje in detail besproken:Osteoporose

Dr. Herta Spencer’s research on protein intake and bone loss clearly showed that protein consumption in the form of real meat has no impact on bone density.

Nierfalen

Vegetarians will also typically claim that animal protein causes overly acidic conditions in the blood, resulting in calcium leaching from the bones and, hence, a greater tendency to form kidney stones. This opinion is false, however. Theoretically, the sulphur and phosphorous in meat can form an acid when placed in water, but that does not mean that is what happens in the body. Actually, meat contains complete proteins and vitamin D (if the skin and fat are eaten), both of which help maintain pH balance in the bloodstream. Furthermore, if one eats a diet that includes enough magnesium and vitamin B6, and restricts refined sugars, one has little to fear from kidney stones, whether one eats meat or not.

Hartfalen

In principe kun je gewoon de bronpagina lezen. Zeer interessant. Voor de luie lezers, toch even een samenvatting: de Fransen, Grieken en Spanjaarden, zijn de Europeanen die veel vlees eten (de Fransen eten het meeste vlees) en toch blijkt in deze landen de sterfte aan hartproblemen behoorlijk laag te liggen in vergelijking met andere Westerse landen.

Vaak wil men ook het eten van vlees koppelen met verzadigd vet. Toch is ook hier enige waakzaamheid aan de dag te leggen. Het is niet altijd zo dat verzadigd vet negatief is.

In Nourishing Traditions they strongly argue that saturated fat is good for you as it is the most nourishing food to human cells and helps growth and healing.  They say that autopsies of people with hardened arteries show that only about 30% of the fat found in the arteries is saturated – the rest is poly or mono-unsaturated (canola oil, trans fats, vegetable oil)

Kanker

Hoewel er studies zijn geweest die een relatie gelegd hebben tussen vleesconsumptie en kanker, is het raadzaam om deze onderzoeken goed te analyseren. Het is belangrijk om te vermelden over welk vlees het gaat en wat de bereidingsmethoden geweest zijn.

The study which began the meat=cancer theory was done by Dr. Ernst Wynder in the 1970s. Wynder claimed that there was a direct, causal connection between animal fat intake and incidence of colon cancer. Actually, his data on “animal fats” were really on vegetable fats. In other words, the meat=cancer theory is based on a phony study.

Als je goed kijkt naar de andere onderzoeken, dan ontdek je dat verwerkte vleeswaren (zoals worst) vaak de oorzaak kunnen zijn van kanker en niet het vlees op zich. Ook het bereiden kan een carcinogene invloed hebben op de mens. (zwartgeblakerde boter / stukken vlees) Het zou nogal getuigen van bekrompenheid om vlees te beschouwen als de hoofdoorzaak van kanker als er andere, waarschijnlijker oorzaken zijn die kanker veroorzaken.

The Mormons are a religious group often overlooked in vegetarian studies. Although their Church urges moderation, Mormons do not abstain from meat. As with the Adventists, Mormons also avoid tobacco, alcohol, and caffeine. Despite being meat eaters, a study of Utah Mormons showed they had a 22% lower rate for cancer in general and a 34% lower mortality for colon cancer than the US average. A study of Puerto Ricans, who eat large amounts of fatty pork, nevertheless revealed very low rates of colon and breast cancer. Similar results can be adduced to demonstrate that meat and animal fat consumption do not correlate with cancer. Obviously, other factors are at work.

• Vlees zit vol met talloze schadelijke (gif)stoffen

FOUT. Om deze claim te verstevigen, verwijst men vaak naar zaken zoals parasieten, salmonella, hormonen, nitraten en pesticiden. Men heeft het soms ook over kankerverwekkende “ptyloamines” (waar ik geen Nederlandse vertaling voor lijk te vinden). Over die laatste stof vind ik ook geen enkel wetenschappelijk onderzoek terug. Hetgeen ik terugvind op internet, is constant hetzelfde zinnetje, dus ik betwijfel dat er enige waarheid achter zit. Dan nog, als het werkelijk zo zou zijn, dan vragen gerenommeerde wetenschappers zich terecht af waarom de mensen de afgelopen miljoenen jaren niet massaal gestorven zijn aan die oorzaak en nu plots wel. Sensationeel klinkt het in ieder geval wel.Ook de reden dat er nu en dan sporen van pesticiden teruggevonden worden, is geen reden om vlees te mijden. Op wortelen kunnen deze stoffen zich ook bevinden, maar niemand die eraan denkt om groenten af te zweren. Wat de parasieten betreft; deze kunnen makkelijk vermeden worden door de nodige voorzorgen te nemen op vlak van voedselbereiding. Men geeft het niet graag toe, maar vaak ligt de bron van diverse gezondheidsproblemen bij zichzelf en niet bij het product dat men nuttigt. Net nog aangehaald bij het punt hierboven ivm. kanker: dat de mens het vlees laat aanbakken/-branden, is niet de schuld van het vlees, maar van de mens zelf. Pekelen en fermenteren, wat in traditionele samenlevingen vaak toegepast werd en wordt, is een manier om bijvoorbeeld vlees langer te kunnen bewaren. Deze behandelingen beschermen altijd tegen parasieten. Ook het goed doorbakken van vlees kan vele problemen voorkomen. Sommige ziektekiemen kunnen evenmin tegen vrieskou, dus vlees uit de diepvriezer kan deze kiemen niet meer in zich hebben.Salmonella kan door zowel dierlijke als plantaardige materie overgebracht worden, dus vlees met de vinger wijzen, is ook hierbij een verkeerde houding. Vaak beweren vegetariërs ook dat vlees giftig is, omdat het verantwoordelijk is voor het schadelijke ammoniak in ons bloed. Hoewel het inderdaad zo is dat ammoniak wordt gevormd bij het verteringsproces van vlees, mag niet worden vergeten dat het product in de lever snel weer afgebroken wordt tot het onschadelijke ureum waarna het door de nieren uit het bloed wordt gehaald en uit het lichaam wordt verwijderd. Het toxische effect van vlees op ons lichaam wordt dus fel overdreven.

• Vegetariërs leven langer en hebben meer uithoudingsvermogen en energie dan mensen die vlees eten

FOUT. Een mooi staaltje wishful thinking is het claimen van een langer leven wel, maar deze anekdote is (helaas) dit geen feit. Mensen die een gezond, evenwichtig dieet nuttigen met of zonder vlees en er verder een gezonde levensstijl op nahouden (voldoende beweging, niet roken, niet excessief drinken, geen drugs), hebben dezelfde levensverwachting. Vaak gaat het hem om alcoholmisbruik, rookgedrag en drugsgebruik waardoor statistieken misbruikt kunnen worden. In wetenschappelijke literatuur kunnen er maar verrassend weinig relevante onderzoeken teruggevonden worden omtrent levensverwachting.Russell Smith, PhD, heeft aangetoond in zijn gigantisch onderzoek rond hartziekte, dat bij het stijgen van de vleesconsumptie, de sterfte daalde. Bij een andere studie, gepubliceerd door Burr and Sweetnam in 1982, kwam men tot de ontdekking dat vegetariërs misschien wel een kleinere kans hadden dan vleeseters om hartproblemen te ontwikkelen (cfr. vorige punt, misschien waren andere factoren aan het werk), maar de overall sterfte lag bij vegetariërs toch hoger dan bij vleeseters.Wat het uithoudingsvermogen en energiepeil betreft, daar kunnen we ook heel kort in zijn.

With regards to endurance and energy levels, Dr Price traveled around the world in the 1920s and 1930s, investigating native diets. Without exception, he found a strong correlation between diets rich in animal fats, robust health and athletic ability. Special foods for Swiss athletes, for example, included bowls of fresh, raw cream. In Africa, Dr Price discovered that groups whose diets were rich in fatty meats and fish, and organ meats like liver, consistently carried off the prizes in athletic contests, and that meat-eating tribes always dominated tribes whose diets were largely vegetarian.

• Vitamine B12 tekort is niet alleen door vlees op te vangen

FOUT. Zie ook deze link. Het kan enkel gewonnen worden uit dierlijke producten zoals melk, melkproducten, vlees en vleeswaren, vis en eieren. Toch blijven sommige vegetariërs beweren dat het uit bijvoorbeeld algen en wieren te extraheren is. Dat is een mythe, maar met een begrijpelijke oorsprong. In sommige algen en wieren komt namelijk een vitamine B12-gelijkende stof voor, maar die is inactief als vitamine. Als voedingsstof voor veganisten werkt dit dus niet (zoals vroeger gedacht werd). De nep-B12 uit wieren en algen kunnen zelfs een negatieve werking hebben doordat ze de opname van echte B12 kunnen blokkeren. Vergelijkbaar met een CO-vergiftiging. Zuurstof kan zich niet meer aan het bloed hechten, omdat het CO in de weg zit.

CO wordt via de longen zeer snel opgenomen in het bloed. In het bloed hecht het zich vast op de rode bloedcellen waarbij het de zuurstof (O2) verdringt.

Van alle mythes is dit dus wel degelijk de gevaarlijkste! Een veganistische levensstijl kan resulteren in anemie (bloedarmoede), samen met onomkeerbare schade aan het zenuw- en gastro-intestinaal stelsel. Gelukkig eet men dan vaak producten die met B12 verrijkt zijn, maar dat betekent dus ook een onvermijdelijk gebruik van dierlijke producten. Men kan er niet om heen, wil men geen gezondheidsproblemen krijgen op dat vlak.

Er zijn vegetariërs die ook aanhalen dat vitamine B12 door bepaalde bacteriën geproduceerd wordt in het darmkanaal, waardoor er volgens hen geen tekort kan optreden. Helaas treed deze productie op in een deel van de darmen dat geen vitamines meer kan opnemen. Deze kunnen wel in de kronkeldarm of ileum opgenomen worden, maar deze bevindt zich in een vroeger stadium in het verteringsproces. Graag wijst men vervolgens naar de Hindoe’s, die volgens hen geen B12-tekort schijnen te kennen. Hierbij dient wel te worden opgemerkt, dat er op de planten die genuttigd worden, vaak nog insecten, fecaliën, eitjes, larven en/of residuën, en andere dierlijke resten hangen. Dit is mede mogelijk door het afzweren van insecticiden of andere pesticiden en door inefficiënte schoonmaakmethodes. Dit wordt ook bevestigd door een anemie-epidemie bij Indische hindoe’s die later migreerden naar Engeland, waar voedsel over het algemeen in hygiënischer omstandigheden genuttigd wordt. Hoewel er dus inderdaad individueel mensen voorkomen zonder tekort in landen zoals Indië, worden voor het gros van de populatie wel degelijk tekorten vastgesteld.

• Vitamine A kan gemakkelijk door planten worden verstrekt

FOUT. Echte vitamine A, ook wel retinol genoemd, vind je enkel terug in producten van dierlijke oorsprong. In planten kun je bètacaroteen terugvinden. Men noemt dit ook wel pro-vitamine A. Het wordt zo genoemd omdat bètacaroteen in het lichaam kan omgezet worden naar vitamine A. Vandaar pro-vitamine A: voor vitamine A. Toch kun je niet zomaar claimen dat planten dus een adequate bron zijn van vitamine A. Dit komt omdat er voor één eenheid vitamine A, wel twaalf eenheden bètacaroteen nodig zijn. Volgens gerenommeerde instellingen is zelfs de factor twaalf een zeer optimistische schatting. Het lichaam kan de zelfgemaakte vitamine A namelijk moeilijk opnemen.Voor de omzetting zijn echter ook galzouten nodig. Er is echter een beperkte galsecretie als er geen dierlijk vet wordt gegeten. De aanwezigheid van vet stimuleert namelijk de galsecretie, waardoor het vet makkelijk verteerd wordt. Die galsecretie is dus ook noodzakelijk voor de omzetting van bètacaroteen naar vitamine A. Daarnaast zijn er vele studies die een verband leggen tussen bètacaroteen en longkanker bij rokers. Geef mij maar direct vitamine A.Het is dus geen wijs besluit om te trachten vitamine A te winnen uit enkel plantaardige bronnen.

• Nutritionisten raden vaak een vegetarisch dieet aan

FOUT. Evenveel nutritionisten (voedingsdeskundigen) raden een omnivoor dieet aan. Het sleutelwoord dat keer op keer herhaald wordt, is mate. Je hoort alles met mate te eten. Vele nutritionisten hebben ook de leuze “food first”, wat betekent: probeer zoveel mogelijk uit je voedsel te halen. Pillen en andere supplementen slikken (wat veggie’s vaak doen) is altijd minder aangewezen. Trouwens, supplement betekent toevoeging van wat tekort is.Ook Kathleen Zelman, nutritionist en diëtist, die twaalf jaar lang het nationale gezicht was van de “American Dietetic Assosiation”, vertelt dat vlees absoluut goed is voor de mens. Details kun je hier lezen.

• Sojaproducten en andere vleesvervangers zijn adequate vervangproducten

FOUT. In een artikel dat ik al gepubliceerd heb op deze website, heb ik het tegendeel al aangetoond. Met name naar soja wordt zwaar uitgehaald. Naast de vele verwijzingen en links die ik in dat artikel heb verwerkt, kan ik ook nog naar dit artikel verwijzen, waar de waarheid over soja nog wat gedetailleerder wordt overgebracht. Ook deze site bevat interessante gegevens. Om niet te veel overlapping te hebben met mijn vorig artikel, zal ik hierover niet verder uitweiden.

• Proteïne tekort is goed op te vangen met plantaardige materialen

FOUT. Volgens deze bron heb je, om plantaardige proteïnen (of eiwitten) te kunnen verteren (uit bonen bijvoorbeeld), de dierlijke tegenhangers nodig. Het lichaam heeft ook een “persoonlijke voorkeur” wat betreft het type proteïnen. Zie in volgend citaat:

The human body has its own preferences, by the way. Experts proved that our body requires and assimilates the following substances as construction materials:

Egg white – 100%
Soured milk – 90%
Fresh milk – 83%
Beef – 76%
Cottage cheese – 75%

Compare this data with that concerning vegetable protein:

Wheat bread – 52%

Eiwitten bestaan uit ketens aminozuren. Als je een tekort hebt van bepaalde aminozuren, dan zorgt je lichaam ervoor dat het ze zelf bouwt. Er zijn echter aminozuren die het menselijk lichaam niet zelf kan bouwen. Deze noemt men essentiële aminozuren. Ook wikipedia is kort wat betreft de essentiële aminozuren.

Planten bevatten niet alle essentiële aminozuren in voldoende mate.

Vlees daarentegen bevat alle mogelijke essentiële aminozuren die het menselijk lichaam nodig kan hebben. Ook hier is variatie aangewezen uiteraard.

Om dit hoofdstuk af te sluiten, wil ik eindigen met een citaat.

As a practitioner, I’ve seen several clients following a vegetarian diet with severe health problems: obesity, candidiasis, hypothyroidism, cancer, diabetes, leaky gut syndrome, anemia and chronic fatigue. Because of the widespread rhetoric that a vegetarian diet is “always healthier” than a diet that includes meat or animal products, these people saw no reason to change their diet, even though that was the cause of their problems. What these people actually needed for optimal health was more animal foods and fats and fewer carbohydrates.

Milieu en leefwereld

Het milieu krijgt een zeer belangrijke plaats in onze leefwereld. Dit komt omdat de grondstoffen schaars worden, alsook de beschikbare ruimte om in te leven. Combineer dit met de continu uitdeinende massa mensen en je hebt de perfecte ingrediënten voor een sensationeel horrorverhaal. Vele getalenteerde sprekers en schrijvers hebben dit onderwerp aangesneden en hebben grote successen geboekt met hun werk. Dit heeft geleid tot gigantische debatten op wereldschaal, terwijl eigenlijk niemand meer weet welke wetenschappelijke bronnen hij nog moet geloven. Bescheiden als ik ben, wil ik in alle eerlijkheid ook toegeven dat ik me de tegenstrijdige berichtgeving over eender welk milieudebat al lang niet meer aantrek. Het doet er gewoon niks toe wat we doen. Moeder natuur heeft altijd een oplossing om op haar manier om te gaan met onevenwicht. Al zal niet iedere mens blij zijn met de oplossing van de natuur. Door mijn nederige aard kan ik mij ook niet veroorloven te gaan beslissen wat er moet gebeuren om bepaalde milieukwesties “op te lossen”. Dit laat ik liever aan de natuur -of “god”, noem het zoals je wilt- over. We mogen niet de arrogantie hebben het beter te willen weten dan de oplossing die de natuur voor ons in petto heeft. Ik kan me daar in ieder geval probleemloos bij neerleggen. Noem het egoïstisch of egocentrisch, uiteindelijk is iedereen egoïst op zijn eigen manier.

Het lijkt mij een utopie – die bovendien niet noodzakelijk gezond is – om te verwachten dat iedereen vegetarisch gaat worden. Je kunt beter ijveren voor een duurzame veehouderij, in plaats van zonder degelijke wetenschappelijkebasis vlees te verketteren. Klimaatverandering is een jonge en hippe wetenschap, maar de onderzoekers die ermee bezig zijn, beschikken over onvoldoende landbouwkennis. (Dirk Lips – landbouwethicus — landgenoten editie 16 winter 2008)

Toch wil de vegetariër graag gewichtige thema’s als “milieu en leefwereld” in de discussie betrekken, door dergelijke onderzoeken te gaan uitspitten en te zoeken naar fragmenten die in hun kraam passen maar uit context zijn. Door onder andere de volgende argumenten in de discussie te betrekken, weten ze zelfs de meest verstokte vleesgenieter de wenkbrauwen te laten fronsen:

• Vleesconsumptie is verantwoordelijk voor de honger in de wereld

FOUT. Vleesconsumptie als oorzaak van honger in de wereld beschouwen, is enkel mogelijk met een bijzonder simplistische beredenering. Het is niet de vleesconsumptie, maar de wijdverbreide armoede die ervoor zorgt dat de minderbedeelden in deze wereld zich geen voedsel kunnen veroorloven. Het Population Reference Bureau heeft in een uitgebreid artikel bevestigd dat de wereldbevolking met onze huidige productiecapaciteit ruimschoots van voedsel kan voorzien worden.

Hunger has always been a companion to poverty. Most experts agree that the world could feed today’s population, and a considerably larger number.

Een boeiende visie wordt ook op deze site uit de doeken gedaan. Als je de grafiek bekijkt, merk je dat je bij het eten van een kleine hoeveelheid vlees ook een significante impact op de verdeling van het voedsel kan hebben. Niet enkel door 100% vleesloos te gaan leven. Dit is alleen zo indien het waar is dat dit uitgespaarde voedsel voor de hongerigen in de wereld zou dienen. Hieronder wordt aangetoond dat deze veronderstelling echter onwaar is. Geen (of bijna geen) vlees eten, zou alles zelfs erger kunnen maken. Beschouw onderstaand punt voor details.

• Aansluitend bij vorig punt – Een veganistische wereld kan vrijgekomen landbouwgronden benutten voor plantaardig voedsel voor de mensen

FOUT. Gebaseerd op verschillende bronnen, waaronder deze ontnuchterende tekst, ga ik in op dit argument. Het vrijgekomen land is ten eerste vaak niet geschikt voor landbouw (zie citaat hieronder). Ten tweede is het vrijkomen van land slecht nieuws voor vele levende organismen. Dit land moet namelijk vrijgemaakt worden (habitat verdwijnt) en onderhouden worden (bestrijden van ongedierte zoals ratten, slakken, kevers, insecten => Secundaire sterfte bij vogels etc… door vergif). Om verder te gaan:

In Europa zou een overschakeling naar vegetarisme het voedselaanbod voor mensen verhogen omdat er volgens sommigen geen veevoedergewassen meer moeten geteeld worden en deze akkerlanden dan voor menselijke voeding kunnen gebruikt worden. Is dit juist ? Ongeveer 23% van de beschikbare akkergronden in België wordt voor voedergewassen gebruikt. De situatie elders in Europa is niet veel anders. Door deze akkergronden te gebruiken voor menselijke voeding zou dus een theoretische stijging van 23% van het voedselaanbod ontstaan.

Hier wordt iets essentieels over het hoofd gezien. Zonder veestapel is er geen mest en zonder bemesting van de akkerlanden daalt de productie na enkele jaren door uitputting van de gronden met 75% (en dat voedsel is dan nog van bedenkelijke kwaliteit). In plaats van een stijging van 100 eenheden naar 123 eenheden menselijke voeding via akkerland bekom je een daling tot 31 eenheden of een daling van 69%. Vervolg van het citaat:

Veganisme zou ook betekenen dat de gronden die enkel geschikt zijn voor grasland en nu melk en vlees produceren, geen voedsel meer zouden produceren. In België is 46% van alle gronden alleen geschikt voor weide en grasland. In andere Europese landen (vooral in de bergstreken) loopt dat percentage grasland en weiden soms op tot 75% en meer. In Oostenrijk bvb is het meer dan 90% ! Het gaat dan om gronden die te schraal zijn voor akkerteelten (zand) of teveel rots en steen in de ondergrond en/of in de teeltlaag hebben. Grosso modo mag, zonder overdrijven, gesteld worden dat ten minste 50% van het Belgische, het Europese en het mondiale beteelbare areaal alleen als grasland kan benut worden. Het product van die gronden (gras) kan alleen door herkauwers of langdarmigen omgezet worden in voor de mens bruikbare en verteerbare eiwitten en voedsel: melk en vlees. Een extreem doorgevoerd veganisme, zou dus meteen het verzaken betekenen aan de voedselproductie van ten minste 1 hectare op 2 op deze wereldbol, tenzij wij als mensen door genetische modificatie bijvoorbeeld gras zouden leren eten. (grapje)

En dan nog dit: soja, het lievelingsproduct van de veganist, is bovendien een teelt die veel ruimte veronderstelt (extensieve teelt) en veel zon. In Noord-Europa moeten we er al niet teveel aan denken.

Ook het idee dat er massa’s land nodig is voor veevoederproductie, is maar een halve waarheid. Heel veel producten die verwerkt worden in diervoeders, zijn eigenlijk afvalproducten van de menselijke voedingsindustrie. Voor de menselijke voedingsindustrie zijn extreem veel gronden nodig. Men telt deze gronden er bij wijze van volledigheid ook gewoon bij, want grote cijfers zijn uiteraard indrukwekkend om te gebruiken in argumentatie pro vegetarisme en contra vlees eten / bio-industrie. Zie bijvoorbeeld deze opmerking over soja:

Het is eenmisverstand dat soja geteeld wordt ten behoeve van de veevoerindustrie. Soja wordt geteeld ten behoeve van de soja-olie. De afvalproducten die hierbij ontstaan zijn sojaschroot en sojahullen. Deze afvalproducten worden in veevoer verwerkt.

Vaak vinden vegetariërs nog een laatste verweer door te zeggen dat er meer soja-schroot ontstaat dan olie, waardoor de economische waarde van schroot groter is dan van olie. Dat dit een lachwekkend, voorbijgestreefd argument is, wordt wel duidelijk als je weet dat de soja-olie die uit de boon wordt geperst, de meest door de mens geconsumeerde plantaardige olie ter wereld is. Sojabonen als product, zijn zelfs populairder dan aardappelen. Er wordt 88 miljoen ton sojabonen geconsumeerd ten opzichte van 54 miljoen ton aardappelen. Als het aandeel vegetariërs zou stijgen, zal uiteraard ook de behoefte naar soja-olie en sojabonen stijgen. Zeggen dat soja-productie dus puur voor de omnivoor is, is bijzonder ongeloofwaardig en brengt eerder het vegetarisme in diskrediet.

Ook andere afvalstoffen, uit de menselijke voedingsindustrie, worden in dierenvoeders verwerkt. Bijvoorbeeld kaaswei (afval bij kaasproductie), aardappelstoomschillen, -moes en -puree, alsook kroketpuree en andere voedingsmiddelen afgekeurd voor menselijke consumptie, cichorei-perspulp, bietenpulp, erwtencreme, biergist, brouwerijdraf (van gerst), maïsweekwater, te kleine groenten die van de band getrieerd worden en ook producten die geretourneerd worden naar de winkel zoals yoghurtjes en ander zuivel dat net over datum is. Dit afval van de menselijke voeding wordt vervolgens gebruikt als dierenvoeder. Beweren dat de gronden die voor deze dierenvoeders nodig zijn, honger in de wereld veroorzaken, tart werkelijk ieders wildste fantasie.

Wat moet met dat afval trouwens gebeuren als dieren dit niet meer opeten (verwerken)? Kapotgisten en verteren in afvalputten? Hoe zit het dan met de broeikasgasproductie? Newsflash: ook dit produceert o.a. methaangas; een broeikasgas. Net zoals dierlijke mest. Of dit afval nu verteerd wordt door dieren of door de natuur door gisting en ontbinding aan de hand van micro-organismen; gassen ontstaan sowieso. (zie ook milieupunt over broeikasgas).

Maar verder kunnen ook tarwegist-concentraat genoemd worden (ethanolproductie) en graanspoeling (productie van graanjenever) betreffende grondstoffen in dierenvoeding. Speciale aandacht gaat uit naar palmpitschroot. Ook dit is afval dat verwerkt wordt in veevoeder. Palmpitschroot is een bijproduct van de olieproductie (palmolie) dat bijvoorbeeld bij de productie van margarine en in wel 60% van de supermarktartikelen terug te vinden is. Voor deze oliepalmen is echter wel veel grond vereist, vandaar dat de houtkap in Brazilië onverstoord verder gaat. Niet enkel door soja dus. Houtkap op vleeseters steken door de nood aan sojaproductie voor veevoer te vernoemen, is uiteraard een zeer bekrompen idee. Ook voor de vegetariër is soja een voorkeursproduct, laten we dat niet vergeten.

• Vleesconsumptie is niet milieu-efficiënt omgaan met grondstoffen

FOUT. Zoals hier vlak boven aangehaald, wordt bijvoorbeeld houtkap in veel grotere mate voor menselijke productie uitgevoerd dan voor de productie van dierlijke producten. Dit hoeft niet meer besproken te worden. Maar hoe zit het met de milieu-efficiëntie wat vlees eten betreft? Is dat werkelijk wel inefficiënt? Volgens deze en deze bron heeft het meest efficiënte dieet een kleine hoeveelheid vlees inbegrepen. Het wetenschappelijk onderzoek uit Cambridge, dat deze stelling ondersteunt, kan hier teruggevonden worden.Tegelijk kunnen we eraan toevoegen, dat deze (internationale) studies vaak geen rekening houden met de strenge eisen die op vlak van milieu aan de Belgische (kan gerust ook voor de rest van West-Europa gezegd worden) veehouders worden opgelegd. Dan heb ik het over emmissievrije stallen (zie punt hieronder), hergebruik van water, verwerkingsplicht voor mest… (zie bron: landgenoten – magazine voor boer en buiten Winter 2008 | 16) en meer en meer zie je ook zonnepanelen terecht komen op de daken van grote stallen.

Eigenlijk kies je als consument dagelijks tussen hoogwaardig en streng gecontroleerd vlees of anderzijds voor ingevoerde producten uit landen met bedenkelijke gezondheidswetgeving, die ook meer voedselkilometers hebben.

• Vleesconsumptie is verantwoordelijk voor de opwarming van de aarde

FOUT. Zoals daarnet al aangehaald, kan niet beweerd worden dat de uitstoot van broeikasgassen door dieren schadelijk(er) is, aangezien het afval (en ander voedsel) dat ze verwerken eveneens gassen produceert als het door de natuur verteerd wordt. Eric Tollens, professor landbouw- en voedseleconomie, kan ons overigens nog meer vertellen over de cijfers die door bijvoorbeeld het FAO rapport naar voren worden gebracht. Dit rapport stelt dat 18% van de uitstoot van broeikasgassen te wijten zou zijn aan de veeteelt op globale schaal.

Het onderzoek slaat hoofdzakelijk op de mondiale rundvleesproductie. Voor varkens en kippen is er veel minder een probleem omdat die als niet-herkauwers geen penswerking hebben en dus geen methaan uitstoten. Hoewel ze graan eten, is het de impact van methaan die de cijfers de hoogte injaagt. Toch valt dat allemaal mee, want de meeste runderen in de wereld grazen op extensief graasland. Dat is zeker zo in ontwikkelingslanden en Zuid-Amerika, dat de grootste exporteur van rundvlees is. En zelfs bij ons worden koeien gefokt op weiland waar je niets anders kunt telen, zoals in de Condroz en de Ardennen.

Maar laten we bijvoorbeeld eens kijken naar het voordeel van dieren, want altijd maar de (zogezegde) nadelen napraten van anderen kan iedereen. Dieren zoals koeien en bijvoorbeeld schapen, hebben voedsel nodig. Vaak gaat het hier om gras, zoals hierboven duidelijk werd. Om gras te hebben, heb je weides nodig. Deze kunnen in de warme seizoenen begrazen worden en voor de wintervoorraad wordt gras gemaaid en opgeslagen.

Vele weiden en graslanden produceren inderdaad geen voedsel voor de mens. Zie hierboven: sommige akkers zijn immers enkel daarvoor bruikbaar. Maar geloof het of niet: grasland is enorm milieuvriendelijk! Even een woordje uitleg.

Perennial grasses remove carbon dioxide from the atmosphere and sequester it in their root systems. That’s how prairie soils beome so rich. From 50% to 80% of the grass plant’s biomass is underground. The rule of thumb for grazing is to take half (of the above ground biomass) and leave half (for the plant). In the fall, nutrients are translocated into the root system.

Kort gezegd, komt het er op neer dat gras, vooral het wortelsysteem, CO2 uit de atmosfeer haalt en dit opslaat in zijn biomassa. Als de koe of het schaap dit graast, komt dit CO2 weer in de lucht terecht (door “uitlaatgassen” van de koe), maar dit wordt op zijn beurt weer opgenomen door het gras (in theorie ELKE plant die adhv fotosynthese werkt neemt CO2 op). Netto gaat er dus in principe geen CO2 verloren en wordt er ook geen extra CO2 geproduceerd. Het is een cyclus, zo lang de grondregel bewaard wordt: maaien (of grazen door koeien) en niet weghalen.

Met andere woorden, als koeien en schapen verdwijnen, die deze graslanden onderhouden en in stand houden, dan komt er een gigantische hoeveelheid CO2 in de lucht door het liquidatie ervan voor de omzetting naar akkers voor voedsel voor de mens. Iets dat overigens zelden een goed idee is, gezien de slechte grondtypes, zoals hierboven al bewezen is.

Ten tweede kunnen we het volgende vertellen over de productie van broeikasgassen door runderen.

If a cow contains 36.4kg of CO2 and this is released when the cow dies, then it shouldn’t matter because another cow will be reared to take it’s place, thus redressing the balance. The carbon (CO2 and CH4) released to the atmosphere by cows is taken from the plants that the cows eat. The plants take that carbon from the atmosphere. It’s a cycle. There is no net gain in atmospheric carbon when cows die.

De conclusie van daarnet wordt hier in andere woorden uitgelegd. Er is nooit een tekort of overschot aan stoffen of krachten; er gaat niks verloren of er wordt niks geproduceerd. Iedereen die fysica (natuurkunde) gestudeerd heeft, weet dat dit een feit is. Maar voor de die hards kunnen we eens een argumentatie gebruiken die voor velen absurd zal lijken.

Cattle numbers are, presumably, rising. I make this presumption based on the fact that humans eat cattle and human numbers are certainly rising. So, as demand for beef increases, the carbon in the atmosphere decreases. This means that if we eat MORE beef atmospheric carbon will decrease!

Dit zijn geen zaken die nooit eerder gehoord zijn. Teksten genoeg te vinden hierover. Laten we om dit punt af te ronden nog even verwijzen naar newscientist.com.

Grazing animals are protecting some of the most significant carbon stores on the planet: permanent grassland and other semi-natural and natural vegetation. If these grasslands were ploughed up, they would release huge quantities of carbon into the atmosphere. Furthermore, grazing animals help preserve some of the most beautiful and highly valued landscapes in the UK and the rest of Europe. Globally, grazing animals are a crucial source of food and income for some of the poorest people on the planet, living on marginal grazing lands that could never be cropped.

Laten we met andere woorden niet egoïstisch bepaalde idealistische denkpistes nastreven die ook bepaalde bevolkingsgroepen zouden treffen waar schaarste de bittere realiteit is. Laten we hen niet verdoemen tot werkloosheid en gruwelijke armoede en honger door deze keuzes (die wij als welstellend luxepaard kunnen maken) op te dringen aan mensen die daar geen boodschap aan hebben.

Laten we ook de mensen niet vergeten die zich vaak vergrijpen aan bananen, kiwi’s, passievruchten en dergelijke. Deze vruchten hebben vaak een grotere impact op het klimaat dan vlees van je scharrelkip, door het kilometerslange transport om de vruchten naar hier te krijgen.

• Vleesconsumptie is niet duurzaam tout court

FOUT. Achter deze redenering schuilt namelijk een leugenachtige drogredenering. Als ik zou zeggen: mijn steakmes heeft het hart van mijn vriendin doorboord, dan moet ik eigenlijk zeggen: ik ben een moordenaar. Het zou wel leuk zijn als ik het steakmes naar de gevangenis kon laten gaan, in plaats van mezelf. Op analoge manier, kan men het echte probleem bij alles wat met duurzaamheid te maken heeft, herleiden naar een simpele kernvisie, in plaats van één onderdeel te verketteren. Er zijn gewoon (te) veel mensen. Al deze mensen hebben voedsel nodig en dat op zich is al niet duurzaam. Als er tien mensen zijn, is er één koe nodig, wat graan, groenten, etc… ik zeg maar wat. Maar als je daar zes à zeven miljard mensen van maakt, dan komt alles toch al snel in andere, waanzinniger proporties terecht.

Our single species is using 14-26% of the total photosynthetic production of the planet. If everybody eats beans and rice in a state of near-famine, we can support an even larger population. Is that a worthwhile goal?

Emotioneel

Een zeer trieste reden om vegetariër te worden, is wel de emotionele reden. Men maakt de vleesindustrie zwart omdat men uit onwetendheid niet kan omgaan met een zelf opgelegd schuldgevoel. Zoals ik reeds heb aangekaart op deze site, is de homo sapiëns van vandaag niet meer vertrouwd met de natuur rondom zich. Men weet niet meer dat men eieren moet breken om een ommelet te bakken. Men voelt zich schuldig om mee te werken aan de zogenaamde “massamoord”, dus men weigert nog vlees te eten. Men beseft niet dat de natuur nu eenmaal zo in elkaar zit: eten of gegeten worden. Dat dit voor ons niet meer volledig opgaat, is een voordeel voor ons. Wij bevinden ons in de luxepositie om dat te kunnen zeggen. Sommige mensen zouden liever terugkeren naar de oertijd omdat alles dan zoveel eerlijker was voor de dieren. Wel vergeten ze dat men in de oertijd ook de keuze kon maken tussen vegetarisme en omnivoor zijn. We weten onderhand welke keuze de voorkeur genoot.

Een interessant artikel werpt nog een ander licht op de emotionele kant van de vleesindustrie. Een kant die ik zelf nog niet had overwogen, maar eigenlijk vind ik het een van de meest interessante visies die ik sinds lange tijd nog gelezen heb. Men projecteert de dood van de dieren in de vleesindustrie op zichzelf. Aangezien de meeste mensen wel enige aversie tegenover de dood hebben, is het logisch dat dit als een negatieve ervaring wordt gezien, vooral als je nadenkt over hoe het zou zijn als jij dat dier was. Maar daar houden de meeste mensen op. Ze zouden het vreselijk vinden om gedood te worden voor vlees, dus dat is weer een reden erbij om zelf geen vlees te eten. Totaal tegen alle principes van de natuur in.

Een model dat daartegen aanleunt, is het vermaarde antropomorfisme. Antropomorfisme is het projecteren van zichzelf, de mens, op andere entiteiten in onze omgeving: bijvoorbeeld op dieren. Men gaat uit van de veronderstelling dat dieren dezelfde noden, wensen, problemen, etc… hebben als mensen. De mens stelt zichzelf centraal (antropocentrisme) en gedraagt zich alsof alles rondom hem, zich met zijn gedachtengoed kan identificeren. Dat is een foute gedachtengang in deze situatie. Onze angst voor de dood heeft onze relatie met voedsel beïnvloed.

Ook het abstract maken van de voedselproductie, draagt bij tot een vervreemding van natuurlijke processen en een gewenning aan luxe en welvaart. Kijk naar wat er gebeurd is, na duizenden jaren van gewenning aan kledij. We zijn beschaamd om elkaars naakte lichaam te zien en te tonen. Hoewel we naakt geboren worden en we vandaag nog getuige kunnen zijn van bepaalde primitieve stammen die naaktheid niet schuwen, wordt ons aangeleerd deze totaal natuurlijke toestand te mijden en ons te beperken tot onze normen qua kledij. Het doden van dieren voor vlees heeft jammer genoeg een beetje hetzelfde lot ondergaan. We weten niet meer hoe het werkt, we weten zelfs niet meer dat het natuurlijk is. Ook al kijken we maar al te graag naar discovery channel naar een beer die zalm uit een stroompje plukt en opeet.

Hoe het ook zij, veganisten raken graag de emotionele snaar van hun troosteloze luisteraars, door het aanhalen van volgende punten:

• Dieren sterven door het eten van dierlijke producten

Om te vermijden dat ik altijd hetzelfde zeg, namelijk dat de natuur zo werkt, wil ik het aanpakken met een spreekwoord. De ene zijn dood is de ander zijn brood. Daar is niks speciaals aan. Lachwekkend dat dit als argument gebruikt wordt. Als een leeuw in de dierentuin zin heeft om mij op te eten, dan zal ik ook sterven. Daar stel ik me geen vragen bij en het verwondert mij ook niks.Planten sterven ook door ze op te eten. Niemand die daar een woord over zegt. Nochtans zouden planten ook een zeker emotioneel systeem hebben. Ook in deze youtube uitzending, kun je getuige zijn van hoe mensen tegenover zogenaamd “onbewuste” organismen staan. Misschien staan we biologisch te ver verwijderd van een plant om empathisch te kunnen reageren en de dood van dit organisme op onszelf te projecteren en er angsten van te krijgen. Iets wat bij vlees kennelijk stukken makkelijker blijkt te gaan. Maar waarom niet bij planten? Ieder organisme dat interageert met zijn omgeving, heeft een zekere perceptie van die omgeving, een zogenaamde Umwelt.

This umwelt combines sensory experiences pertinent to the organism’s survival and reproduction with the salience of the perception to produce “the world” for that animal. If plant cells are producing chemical stress signals then they occupy an umwelt as surely as humans do.

Dit gezegd zijnde, kunnen we ook beginnen te discussiëren over hoe fout vegetariërs wel niet bezig zijn door dit te negeren. Vegetariërs zeggen dat planten geen zenuwstelsel hebben, waardoor ze dus ook geen pijn kunnen waarnemen. Tijd voor hen om hun mening te herzien (en niet alleen daarover). Naast de pijn die planten al dan niet kunnen voelen, is voor vele plantaardige bronnen van voedsel (fruit, groenten) manuele arbeid nodig (plukken, rapen…). Vaak gebeurt dit onder beroerde omstandigheden, waarbij de arbeiders uren gebogen staan in de schroeiende hitte tegen een minimale compensatie. Zaken waar de vegetariër geen feeling mee heeft en zich nooit zou toe “verlagen” dergelijke arbeid zelf uit te voeren. Op deze manier plaatsen zijn het lijden van de mens onder het lijden van een dier. Voor hen zijn dieren belangrijker geworden dan mensen.

Ten slotte, iemand die “vlees eten” wreed vindt omdat er dan dieren moeten gedood worden, moet haast depressief worden van al het leed in deze wereld. In de natuur sterven insecten, gevogelte, vissen en zoogdieren zelden van ouderdom. Evenmin sterven ze vreedzaam in hun slaap met de familie rond het bed. Over het algemeen worden ze gedood en gegeten, en niet noodzakelijk in die volgorde, door andere insecten, vogels, vissen en zoogdieren. We kunnen wel stellen dat dergelijke sterfgevallen angstaanjagender en pijnlijker zijn dan de humane aanpak in slachthuizen. Voor een wild dier is gedood en gegeten worden natuurlijk en dus wreed, voor een dier van een boerderij is geslacht worden door de mens daardoor bijna een privilege geworden.

• Vlees eten is hetzelfde als (massa)moord / lijken eten

Ook hier wordt door de veganist in kwestie niet echt een nieuw statement gemaakt. Alleen worden er woorden gebruikt die alles erger maken dan het in werkelijkheid maar is. Ook hier wil ik graag een analoog voorbeeld geven. Champignons eten is het eten van een product dat op stront groeit. So what??? Gaat iedereen nu champignons weigeren omdat ze met deze kennis geconfronteerd werden? Absoluut niet. Ik heb het ook erger gemaakt dan het maar is, maar een logische reden om te stoppen met het verorberen van dit product is het allerminst.Maar voor de veganisten die onverbeten blijven geloven in deze parabel, toch nog even dit. Groenten eten is detzelfde massamoord als het eten van vlees. Slakken, insecten, mollen, wormen, muizen, ratten, zelfs vogels worden op grote schaal uitgemoord om jou te voorzien van de lekkerste slaatjes, tomaten, paprika’s, bonen, etc… Sta daar even bij stil en geniet dan van de lijkverteerders bij uitstek: planten.We moeten ook herinnerd worden aan het feit dat de moderne mens de wereld waarin we leven, niet meer snapt. Iets waar de zogenaamde “primitieve stammen” die vandaag de dag nog leven, totaal geen moeite mee hebben. Op dat vlak vind ik de primitieve mens veel intelligenter opvattingen hebben dan de moderne mens. In onze wereld wordt destructie altijd gebalanceerd met generatie. Dit is een positief iets, want ongecontroleerd leven wordt een kanker die overwoekert. Kijk maar naar de grootste kanker op deze wereld: de mens zelf. Als je het zo bekijkt, is het slachten van dieren geen moord, maar eerder een opoffering. Interessante links in dit kader, zijn verder nog:http://www.reddit.com/info/6ndbr/comments/c04cr9n

http://www.beyondveg.com/cordain-l/metab-carn/metabolic-carnivory-1a.shtml

http://www.thepaleodiet.com/articles/Cereal%20article.pdf

Evolutionair

Graag schermt men ook met evolutionaire thema’s, waarin geclaimd wordt dat de mens vroeger geen vlees at. Dit zou blijkbaar aan het gebit te zien zijn. Daarnaast haalt men ook het argument aan dat wij afstammen van apen die volgens de aanhangers van deze theorie herbivoor zouden zijn. Geen idee welk geschiedenisboek deze individuen gelezen hebben, maar onze tanden zijn wel degelijk geanaliseerd en het resultaat was overduidelijk: de primitieve mens at vroeger gewoon vlees. Dan blijft nog het punt van de apen. Deze zijn, tot spijt voor wie ‘t benijdt, niet altijd herbivoor. Erger nog, sommige apen zijn niet alleen regelmatige vleeseters, maar zelfs kannibalistisch! Bijvoorbeeld de gorilla en de chimpansee (waar wij volgens bronnen 98-99% het DNA van delen) smullen graag een hapje van oma, of de baby’s afkomstig van… Ivan de verschrikkelijke (of zo), een rivaliserend mannetje in de groep. Staat iedereen nu nog te springen om zich met apen te identificeren? Ik in ieder geval niet.

Als men perplex staat van deze feiten, probeert men tevergeefs nog dingen aan te halen zoals: maar de stand van het gebit staat ons niet toe vlees te verscheuren / kauwen van een wild beest. Graag verlossen we deze persoon dan ook van zijn illusies, want al een geruime tijd zijn wij verder geëvolueerd: wij hoeven geen vlees meer te verscheuren. Ook rauw, onverwerkt vlees komt over het algemeen niet meer op ons bord voor. Het grootste bewijs dat de mensheid, evolutionair gezien een omnivore levensstijl heeft ontwikkeld, werd al geleverd een paar hoofdstukken terug. Dat vitamine B12 slechts uit dierlijke producten kan worden verkregen, is namelijk het grootste argument tegen veganisme. Laten we toch even kijken wat er precies aangehaald wordt op evolutionair vlak.

• Mensen zijn geëvolueerd als vegetariërs

FOUT. Het zou zelfs zo zijn dat de mensheid over de hele wereld gemigreerd is, op zoek naar dierlijke producten. Sommige dieren werden toen al tot hun uitsterven bejaagd. Het is ook zo dat mensen toen geen controle hadden over vuur, zoals we dat nu hebben. Ze konden alleen rauwe groenten eten en rauwe groenten die eetbaar zijn, zijn helaas niet zo talrijk. Er zijn heel wat groenten die in hun rauwe vorm simpelweg giftig zijn. Daardoor had de oermens niet de mogelijkheid genoeg calorieën te verzamelen, waardoor dierlijke producten noodzakelijk waren. Meer info vind je door op de link te klikken.

• Wij hebben niet de tanden van een carnivoor (vleeseter)

FOUT. We leunen meer aan tot de carnivore groep, dan tot herbivore wezens. Het onderzoek daarrond is overduidelijk. (zie link links). Hoewel het inderdaad zo is dat we niet strikt carnivoor zijn, zijn we ook niet strikt herbivoor. We zijn omnivoor. Omni duidt op het feit dat we “meerdere” voedselbronnen hebben, zowel carnivoor als herbivoor dus.

It should be established that I don’t believe humans are herbivores. I don’t believe we are carnivores. We are omnivores. We eat both meat and vegetation. Thus, I would have to argue that eating meat is in fact a very human act in regards to the propagation of the species. Though I don’t believe nature’s design planned for our current specific meat consumption, it did plan for meat consumption.

Wat meer kan gezegd worden, is dat vlees eten, een oude gewoonte is van de mens. We moeten besluiten dat wij tanden hadden (de eerste mensen) die aangepast waren aan het eten van vlees. Op deze site wordt alles wat duidelijker uitgelegd. Het is trouwens een methode om erachter te komen welk dieet een bepaalde soort nastreeft. Het bekijken van de tanden.

What ever your beliefs, that doesn’t change the reality of the fact that it is good for you.   The dentition of any animal will tell you what it’s diet should be and humans have omnivore dentition.

Vergelijkend onderzoek tussen mens/hond en mens/schaap, wijst ten slotte ook uit dat de mens meer lijkt op een hond (vleeseter) dan een schaap (planteneter) wat tanden en darmen betreft. Bron: The Stone Age Diet pgs.44-45, Walter L. Voegtlin, M.D., F.A.C.P. 1975 Vantage Press, NY, NY. Dit sluit ons ook naadloos aan op volgend punt.

• Wij hebben niet het maag-darmstelsel van een carnivoor

FOUT. Ook hier kunnen we verwijzen naar het bovenstaande onderzoek. We hebben een lichaam dat perfect is aangepast om zowel plantaardige als dierlijke producten te eten. Hoewel het klopt dat onze darmen niet de lengte hebben van echte carnivoren (wat we niet eens beweren te zijn), hebben we ook geen darmen van een herbivoor (wat vegetariërs ons wel willen laten geloven). We bezitten ook niet meerdere magen en we herkauwen niet. We hebben een stelsen zoals dat van de omnivoor. Vergelijkbaar met dat van de berggorilla en de chimpansee, die geregeld erop betrapt zijn kleine zoogdieren te eten, evenals andere primaten in sommige gevallen.Nog iets dat we kunnen aanhalen, is het feit dat onze maag zoutzuur produceert. Iets wat bij herbivoren niet voorkomt. Vervolgens produceert onze pancreas (alvleesklier) allerlei enzymen die voor de vertering van zowel plantaardig als dierlijk voedsel zorgen. Het is duidelijk dat de vegetariër ook hier weer door de mand valt.

Uit de lucht gegrepen argumenten

Op een gegeven moment komt de vegetariër op het punt waar zijn argumenten uitgeput raken. Soms gebeurt het wel eens dat deze persoon dan terugvalt op hilarische dooddoeners. Deze bedenkelijke argumenten worden hieronder geschetst.

• Het is toch niet verplicht vlees te eten?

Klopt (eindelijk). Het is inderdaad waar dat we niet verplicht zijn vlees te eten. Maar iemand kan evengoed zeggen: we zijn niet verplicht om erwten eten. Vrouwen zijn ook niet verplicht om kleren te dragen. Geen enkele man die dit zal gebruiken als argument om vrouwen te overtuigen zonder kleren te gaan rondlopen. Wie zou zoiets serieus nemen als argument?

• Wij (de mensheid) hebben de KEUZE om geen vlees te eten

Klopt (wow, goed bezig), maar zoals gezegd hebben we ook de keuze om andere dingen niet te eten, zoals het eten van erwten. Dat maakt het niet gezonder, verstandiger of beter. De mensheid heeft immers miljoenen jaren lang diezelfde vrijheid van keuze gebruikt om omnivoor te gaan leven.

• Je moet je eigen vlees kunnen doden en verscheuren

FOUT. In onze maatschappij hebben bijzonder weinig mensen het lef om dit te doen (doden) en we zijn sowieso niet in staat vlees te verscheuren. Daarvoor hebben wij slachthuizen en allerlei hulpmiddelen om toch dierlijke producten te kunnen eten. Wie niet sterk is (de mens), moet slim zijn. Daarom gebruiken wij dus hulpmiddelen: omdat we slim zijn. We laten het ook doen door mensen die er wel het lef voor hebben. Deze hele lef-kwestie zou vlug veranderen, mocht er oorlog, armoede of eender welke andere negatieve wending voor de mens uitbreken. Dan zouden onze principes hierrond vlug weer overboord gegooid worden en zou ons natuurlijk killerinstinct weer boven komen, hoewel we ons dit nu misschien niet kunnen voorstellen. Ik ben er persoonlijk van overtuigd dat iedereen een dier zou kunnen doden, als er genoeg honger is.

The argument that one should be prepared to kill one’s own meat is also flawed. As pointed out by Dr Zetie, killing meat is incredibly messy (disembowelling hares etc.) and doing something like killing a cow requires tools that most of us simply haven’t got, although a taser in combination with a large knife might work.

Niemand kan ook zomaar verwachten dat wij ons eigen vlees moeten doden en/of verscheuren. Net zoals niemand verwacht dat wij onze eigen suiker gaan raffineren. We zouden blij moeten zijn dat andere mensen deze specialismen op zich nemen.

• Boerderijen met vee en slachthuizen stinken

Als dat het argument is om vlees af te schaffen, dan mag je direct ook alle groenten afschaffen. Heb je al eens groentenverwerkende bedrijven geroken? Ik kan je garanderen; het is geen pretje.

• Dierlijke producten eten, veroorzaakt gewelddadig en agressief gedrag bij mensen

FOUT. Een verklaring voor deze mythe kan in dit citaat gelezen worden.

Some authorities on vegetarian diet, such as Dr Ralph Ballantine, claim that the fear and terror an animal experiences at death is somehow “transferred” into its flesh and organs and “becomes” a part of the person who eats it. In addition to the fact that no scientific studies exist to support such a theory, these thinkers would do well to remember the fact that a tendency to irrational anger is a symptom of low vitamin B12 levels which, as we have seen, are common in vegans and vegetarians.

Verder zijn bij primitieve stammen die vandaag nog bestaan en veel vlees consumeren, enkel vrolijke, hartelijke mensen ontmoet. (zie link)

• Vlees of andere dierlijke producten nuttigen, is minder spiritueel of religieus dan enkel plantaardig voedsel eten

FOUT. Sterker zelfs, de meeste wereldgodsdiensten plaatsen zelfs geen restricties op de vleesconsumptie. De Joden eten vlees (lam) op hun meest heilige feest: Pesach. Moslims vieren de Ramadan met lam voor ze aan de vastenperiode beginnen. Jezus Christus, zoals alle andee Joden, at vlees op het laatste avondmaal, volgens canonische evangeliën. Bij de Boeddhisten is er een restrictie op vlees, maar zuivelproducten zijn gewoon toegestaan. Gelijkaardig is het Hindoeïsme. Keltische stammen slachtten vroeger de zwakkere dieren van hun kuddes.We kunnen dus vaststellen dat het eten van dierlijke producten geen teken is van spirituele inferioriteit. Zie ook een mooi verhaal over vlees en spiritualiteit.

• Ik lust geen vlees, dus eet ik het niet

Belachelijk. In mijn tijd zou ik een oorvijg krijgen. Dit heeft dus alles met opvoeding te maken. Als ik geen spinazie lust, dan moet ik het toch proeven, want het is voedzaam en lekker. Dat “iets niet lusten” een luxeprobleem is, zal hopelijk niemand ontkennen.

• Vele slimme mensen zijn vegetariër

Het leuke is, dat een vegetariër die dit zegt, probeert de link te leggen tussen vegetarisme en intelligentie. Ze hopen dus met hun keuze, het vegetarisme, als intelligenter beschouwd te worden. Als ze maar gelukkig zijn, zeker?

Pythagoras, for example, felt that eating beans was just horrible.

Hitler was een vegetariër. Inderdaad, er zijn bronnen die zeggen dat dit een fabeltje is, dat hij ook vlees at, maar dat was in zijn jonge jaren. Ik ken heel veel vegetariërs die pas vegetariër zijn geworden tijdens hun puberteit. En inderdaad, het is een stomme repliek die nergens op slaat. Maar hetzelfde geldt voor het argument dat “slimme mensen” vegetariër zijn. Het slaat nergens op.

• Wel, ik eet gewoon geen dierlijke producten en daarmee basta!

Veganisten gebruiken geen enkel dierlijk product (wat hun goed recht is), maar hoe denken zij dat hun groenten en slaatjes zo groot en lekker worden? Juist, enkel door dierlijke mest. Dus onrechtstreeks gebruiken ze wel dierlijke producten.

De manier waarop men vegetariër is

Niet enkel de eerste stap gaat fout, nl. de reden om vegetariër te worden, maar ook de volgende stap. De manier waarop men een vegetarisch leven leidt is zelden om over naar huis te schrijven. Wanneer vegetarisme niet goed uitgevoerd wordt, is het nefast voor het lichaam. Ik kan me inbeelden dat er nu vele gefronste wenkbrauwen zullen te zien zijn in de modale huiskamer. Om die stelling te staven, wil ik wat dieper ingaan op hoe een vegetariër of veganist zijn buikje vult. Dit, aan de hand van ludieke voorbeeldsituaties.

De beginner

Vaak onbezonnen en zonder plan, duikt men zich in het veggie-avontuur. Waarschijnlijk omdat het hip klinkt, omdat je toch moet mee zijn met je tijd of omdat je erbij wil horen (of net niet). Hoe dan ook, steken vaak heel wat problemen de kop op, omdat men voor de beslissing om vegetariër te worden, sowieso al een onevenwichtig en slecht dieet had. Sommige mensen weten al niet hoe ze evenwichtig omnivoor kunnen eten. Hoe kunnen die mensen dan claimen evenwichtiger gaan eten door dierlijke producten te laten vallen? (herbivoor = deel van omnivoor).

Maak uw keuze:

• Tante vertelde een horrorverhaaltje over de bio-industrie
• Zuslief wilde de alternatieveling uithangen en ik ben beïnvloedbaar
• Ik wil een eeuwig leven nastreven
• …

Daardoor ben je overtuigd om het even te proberen

En op de koop toe zal mijn acné misschien weggaan als ik geen vlees meer eet. *Neemt nog een hap chips.

Even een getuigenis.

My son and friends are vegetarian. Their idea of vegetarianism was eating no meat and replacing it with junk food. His girlfriend went to the hospital once because of these poor food choices.

Vleesvervangers, het ideale stuk vreten om de dag door te komen.  Woops, had anticontra daar geen artikel over?

De gevorderde

De gevorderde lacht even met de beginner, want die heeft het zó fout! Pillen en supplementen slikken is toch dé manier om de dag door te komen? De gevorderde kent ongetwijfeld de gevaren van een dieet zonder vitaminen en mineralen. Daardoor is de keuze om supplementen te slikken gauw gemaakt. Het stelt hem ook in staat zijn keuze om vegetarisch te leven, aan te houden, ondanks deze nieuwe inzichten. Want stel je voor dat je voor je familie en vrienden moest toegeven dat de keuze onbezonnen en ronduit fout was? Dat kan toch niet?

De idealistische ouder

Net zoals bij eender welke religie, vind ik het opleggen van bepaalde zaken vanaf de geboorte niet kunnen. Het moet een persoonlijke keuze blijven als dat mogelijk is. Vanaf de geboorte een vegetarische levensstijl opdringen is gewoon onaanvaardbaar. Als men als ouder deze verwerpelijke keuze voor zijn kind maakt, dan vind ik dat een afschuwelijk egoïstische daad.

Dan heb ik het nog niet eens gehad over het feit dat veganisme en borstvoeding niet samen gaat. Shit, zelfs het baren van een baby als vegetariër is onverantwoord. Essentiële voedingsstoffen voor de groei van de baby kunnen niet voorzien worden. Wat zal dat opleveren? Een lichtere baby schijnt het resultaat te zijn. (staat ergens in één van de honderden bronnen die in dit artikel al gebruikt zijn; na een review van het artikel zal ik de link nog eens vermelden).

Het keerpunt

Het valt niet te ontkennen dat er ondertussen al een hele hoop besproken werd. Voor sommige mensen was het misschien zelfs té veel om door te worstelen. Desalniettemin geeft dit stof tot nadenken. Het brengt zaken aan het licht waar men misschien niet bij stilgestaan heeft. Misschien is men zelfs geshockeerd over bepaalde dingen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat vele mensen inzien dat ze een foute inschatting hebben gemaakt over de voordelen van het vegetarische dieet. Toch is het begrijpelijk dat ook deze laatste stap fout gaat. Het toegeven dat er een foute beslissing genomen werd en daar naar handelen. Dat het moeilijk is om zijn mening te herzien, uit angst voor handjeswrijverij van de familie en vrienden van de vegetariër, is logisch. Hun naasten zouden maar al te graag de “zie je wel” mentaliteit tot uiting brengen om de vegetariër te berispen. Spijtig genoeg vormt dit een struikelblok om terug voor een omnivore levensstijl te kiezen.

Niettemin zijn er toch mensen voor wie deze tekst een keerpunt kan betekenen. Omdat het een geconcentreerd geheel is van allerlei feitjes (en mythes) rond vegetarisme. Getuigenissen zijn wel degelijk terug te vinden over mensen die het vegetarisme gelaten hebben voor wat het was. Stuk voor stuk gaat het om bewijzen die uit verschillende uithoeken komen. Er zitten zelfs twee getuigenissen bij vanuit animalfreedom.org.

• Ik heb het vegetarisme geprobeerd. Vegetarisme was echter te duur voor wat het maar te betekenen had en het had geen significante impact op mijn gezondheid. Praktisch was het ook niet.
• Gezondheidsproblemen lieten deze vrouwen de verstandige keuze maken terug op een omnovire levensstijl over te gaan. Zij hebben dit met plezier op animalfreedom.org getuigd.
• Nog iemand die 30 dagen geen vlees heeft gegeten. Conclusie is dat het niks heeft uitgemaakt. Dit werd op zijn weblog bekend gemaakt.
• Nog een getuigenis van mensen die zich niet goed voelden bij het veggie dieet.
• Een ex-vegetariër heeft zijn verhaal gedaan
• Ga zo maar door…

Zoals uit vele getuigenissen blijkt, is vegetarisch leven is ook gewoon lastig. Je moet grafieken in het oog houden, letten op alles, gaande van voedingswaarde, labels en verpakkingen van producten, spreadsheets en pillen. Waarom moeilijk doen voor een ideologie die gebaseerd is op vooroordelen en pseudowetenschappelijke onzin?

Conclusie

Dit artikel is een ode aan dierlijke producten, zou je kunnen zeggen. Waarschijnlijk is dat wel zo, maar de hoofdzaak van dit artikel, was aantonen dat de wereld waar een vegetariër in leeft, niet bestaat. Het hele idee van vegetarisme is een utopie. Het kan enkel maar bestaan in je reinste fantasieën, maar ik houd niemand tegen die wil proberen deze fantasie waar te maken. Als een vegetariër gelukkig is met de keuze die hij gemaakt heeft, dan kan ik dat alleen maar toejuichen. Het doel heiligt de middelen. Net zoals ik het knap vind dat bijvoorbeeld een gelovige op religieus vlak zich optrekt aan God, of een onderdaan van een sekte zijn opperhoofd geweldig vindt, vind ik het mooi dat vegetariërs het geluk vinden door bepaalde offers te maken, in dit geval zichzelf opofferen geen dierlijke producten te eten.

Ik kan mij echter niet vinden in de redenen om deze keuze te maken. Door onderzoek te verrichten naar dit onderwerp en me bewust te maken van het volledige verhaal, besef ik eens te meer dat het hier weer een typisch pro vs. contra geval betreft. Eindeloos zijn de discussies hierover, dus het heeft geen zin meer om zich hierover nog langer te bekommeren. Ik hoop in ieder geval dat elke lezer zich nu een duidelijker beeld heeft kunnen vormen van het onderwerp. Iedereen is nu in ieder geval gewapend om zonder schroom en schuldgevoel weer te genieten van wat de natuur ons aanbiedt. Ik wil ook alle omnivoren aanmoedigen om vegetariërs / veganisten die terug omnivoor zijn geworden, geen schuldgevoel op te dringen omdat hij/zij ooit deze keuze gemaakt heeft. Voor de mensen die over dit onderwerp maar niet genoeg kunnen krijgen, wil ik deze link nog meegeven. Om af te sluiten wil ik jullie verblijden met een grappige oneliner waar we ook even kunnen bij nadenken.

Hell, even some plants eat meat!

Castreren van biggen is geen recent verschijnsel. Toch kwam het recent en behoorlijk vaak in opspraak. Het fenomeen dateert van voor de tijd van de Romeinen. Het zou ontstaan zijn 4000 – 3000 jaar voor Christus. Het jaar één na Christus had men zelfs een boek beschikbaar waar in detail werd uitgelegd hoe een big van zijn weke delen moest ontdaan worden.

De publieke opinie vindt vandaag dat biggen niet meer mogen gecastreerd worden. Tegelijkertijd willen ze echter geen afschuwelijke berengeur meer als ze hun varkenslapje braden. Dit gaat ondanks vorderingen op wetenschappelijk niveau nog altijd niet samen, dus moet er een compromis gemaakt worden. De meerderheid probeert zijn geweten te sussen door verdoofde castratie op te leggen aan de bio-industrie.

Ik vind echter -en daarmee zal ik me voorlopig in de absolute minderheid bevinden- dat men gewoon moet doorgaan zoals men bezig is. Castreren dus. -Ja, onverdoofd. Tot op het moment dat door andere maatregelen het risico op de berengeur nihil is en er totaal kan gestopt worden met castreren (een opluchting voor de boer). Helaas zijn die andere maatregelen er nog niet, hoewel er interessante onderzoeken lopende zijn in de richting van genetische manipulatie waarbij het berengeur-gen wordt uitgeschakeld. Tot die tijd wil ik de boer echt niet opzadelen met dure, arbeidsintensieve en sowieso tijdelijke alternatieven, terwijl chirurgische castratie zoals het nu bestaat een goedkope en snelle oplossing is waarbij zowel boer als consument gebaat zijn.

Vervreemding van de natuur

Na duizenden jaren van jongleren met messen en ballen, beseft men plots dat castreren pijnlijk is. Waar was alle heisa van 4000 voor Chr. tot en met 1846 na Chr.? O ja, juist, toen was minstens 46% van de bevolking rechtstreeks betrokken bij de agrarische sector, tegenover een 2% vandaag. Zou vervreemding van de natuur ermee te maken kunnen hebben? Misschien wel, maar aangezien 98% van de bevolking zou zeggen van niet, zal ik hier in dit artikel niet over uitweiden en wil ik dit punt voorlopig in het midden laten.

Huidige situatie; een schets

Tegenwoordig praat iedereen over castratie alsof men exact weet waarover men het heeft. Maar de realiteit is anders. Men weet er over het algemeen geen bal van. Dit is ruwweg een indruk van hoe castratie zich ontwikkeld heeft van karakterbehandeling tot preventiemaatregel.

• Gecastreerde dieren zijn handelbaarder, dus men voerde castratie uit. (cf. Romeins boek uit 1 na Chr.)
  Naast dit voordeel, had men ook nog extra vetopbouw. Dit dikkere vetlaagje werd vroeger enorm geapprecieerd en het was dus ook een norm. Men wist dat vlees van ongecastreerde beren mogelijks een onaangename geur kon verspreiden, dus het was mooi meegenomen dat ook dit probleem niet meer bestond door het castreren. Men kon ook makkelijker de reproductie in de hand houden en inteelt voorkomen. Castreren ontstond dus door een reeks van positieve gevolgen die in die tijd en cultuur van belang waren.

  Men ging na verloop van tijd echter in slachthuizen, op systematische wijze, gegroepeerd slachten omdat de omvang in de loop der eeuwen enorm ging uitbreiden. Vooral dan vanaf medio twintigste eeuw, toen schaalvergroting door industrialisatie van de veeteelt een norm werd.

• De consument krijgt een alsmaar intenser luxeleven waardoor problemen zich minder vaak opdringen dan vroeger.
  Concreet, men heeft geen honger meer, drinkwater komt uit een kraan, gas, elektriciteit en alle nutsvoorzieningen worden thuis geleverd. Voedingswaren kan men in grote winkels halen. Er moet nergens meer over wakker gelegen worden. Men heeft een barricade opgeworpen tegen armoede en ontbering: men heeft de natuur gecamoufleerd en er manieren op bedacht om alles zo aangenaam mogelijk weer te geven.

  Als er zich dan plots een probleem voordoet, vervagen alle wereldproblemen in het niets, want dan is dit specifieke probleem top-prioriteit. Door het grote contrast dat ontstaat in een zorgeloos luxeleven waar plots een probleem opduikt, weet men niet meer hoe men daarmee om moet gaan en gaat men overdrijven en ondoordachte beslissingen nemen.

• Slachthuizen merken dat door kieskeuriger consumentengedrag het vlees van ongecastreerde beren gemeden wordt.
  De geur wordt namelijk erg onaangenaam ervaren door de consument. Weg daarmee! Hier waren concreet dus twee opties: A) men loopt het risico dat consumenten minder kopen door vlees te blijven aanbieden van ongecastreerde beren. Of B) men neemt al het risico weg door de boer met financiële drukmiddelen te dwingen om te castreren.

  Iedere weldenkende mens kiest een optie zonder risico’s als een keuze zich opdringt. Men neemt dus maatregelen van economisch belang, door middelen in te schakelen die al eeuwen en eeuwen uitgeoefend worden: castratie. De boer zal dus niet klagen, want hij doet het al sinds jaar en dag. Men gaat hierop als slachthuis echter strenger controleren, om het voor de boer aanlokkelijker te maken om de puntjes op de i te zetten. Voor ongecastreerde beren worden boeren amper betaald, wat voor de boer een grote verliesoperatie betekent als ze per ongeluk een beer niet castreren. Dus kort geschetst, is de boer tevreden omdat hij weet dat hij kan rekenen op een eerlijke prijs voor gecastreerd vlees, de slachthuizen zijn tevreden met de inzet van de boer want hij zal nu een zekerder marktpositie innemen en de consument is uiteraard tevreden met de garanties van het slachthuis uit.

  Een win-win-win operatie.

• Plots, na verschillende luxe generaties, wordt men weer geconfronteerd met de waarheid: biggen worden gecastreerd.
  Ondertussen is men al de reden vergeten waarom slachthuizen enkel vlees van gecastreerde beren aanbieden; de kieskeurige consumenten zelf. Dat maakt allemaal niks uit want er is een enorm (gewetens)probleem bij de consument: “biggen worden gecastreerd, laten we vlug de boer en de slachthuizen de schuld geven!”. Laten we de boer met andere woorden dwingen ons probleem te betalen.

Berengeur

Laten we eerst even ingaan op het grootste voordeel van castratie. Het voordeel waarmee zowel de consument als de boer zijn voordeel deed: castratie ter preventie van de berengeur, door de stoffen androstenon, een feromoon (seksuele lokstof) en skatol. 1,2 % van het vlees afkomstig van ongecastreerde beren ontwikkelt berengeur bij het bakken van het vlees . Als we uiteraard de bronnen voorhanden mogen geloven, want iedereen heeft het natuurlijk al langer in de gaten: wetenschappelijke onderzoeken durven elkaar al eens tegenspreken. Andere bronnen hebben het bijvoorbeeld over “tot 40 procent van het vlees”. Tot zover de betrouwbaarheid van informatie met wetenschappelijke ondersteuning.

Uitdaging voor de liefhebber die graag harde bewijzen ziet (ruikt?): houd een beer in je tuin tot hij mag geslacht worden, uiteraard full-option met testikel pakket. Ruik daarna de essenties van berenlijfgeuraroma’s als het vlees ligt te sudderen in de pan. En onthoud: natuurlijk en biologisch vlees van een scharrelvarken. Wat er nog van de tuin overblijft, daar kun je misschien als oorlogsgebied een paintballzaak mee opstarten. Of meer varkens houden natuurlijk, voor wie de smaak te pakken heeft. Wedden dat je vlug weer aan het “normale” vlees gaat?

Om de draad weer op te pakken: Vandaag is onverdoofd castreren nog steeds een gangbare praktijk in zowat alle landen. Alleen in Ierland en Groot-Britannië is geen sprake van castratie omdat de varkens daar op een lager gewicht geslacht worden, op maat van de plaatselijke bacon-industrie. Duitsland is het land met de meeste inwoners in Europa en tegelijk de grootste importeur van varkensvlees uit België en Nederland. Duitsers zijn echter de kieskeurigste Europeanen wat vlees betreft met risico op berengeur. Men weigert dit vlees pertinent te importeren omdat ze er echt van over de nek gaan.

Vind ik dit erg? Hoegenaamd niet! Ik heb zelf ook een luxeleven en ik geniet ook af en toe van een lekker stukje vlees. Maar ik mag er niet aan denken dat ik tijdens een diner voor vrienden of familie, of erger, een zakendiner in privésfeer, een heerlijke maaltijd aan het bereiden ben, tot op het moment dat ik het vlees in de pan gooi. Als er dan een penetrante pisgeur boven de pan komt uitwasemen, dan is alles om zeep natuurlijk. Maar ik vind het in tegenstelling tot anderen wel aanvaardbaar dat biggen ter preventie van dergelijke ongemakken worden gecastreerd op een manier zoals die al eeuwen wordt uitgeoefend. Uiteraard, zoals ik al zei, tot op het moment dat er een alternatief opduikt waardoor het castreren volledig kan gestopt worden.

Twee opties?

Op dit vraagstuk is, in tegenstelling tot wat de algemene bevolking veronderstelt, geen pasklaar antwoord. Om tot een consensus te komen, moeten alle voor- en nadelen van alle opties overwogen worden. Wie dat doet, zal er achter komen dat er oplossingen bestaan, maar dat men deze niet kan verwezenlijken door de doorgedreven hypocrisie van een contradictorisch verwachtingspatroon. Vaak is dit gedachtenpatroon op naïef idealisme gestoeld.

Optie één: Castreren

Castreren is een optie, maar niet zonder meer. Er zou namelijk alleen verdoofd mogen gecastreerd worden. Is dit wel nodig? Is dit de enige oplossing? Wat is er allemaal mogelijk? Voor we hierop kunnen overgaan, moeten we eerst een beeld kunnen vormen van de voor- en nadelen van castreren.

Voordelen van het castreren

Het zal een aantal mensen wellicht verbazen, maar castratie biedt dus een reeks voordelen waar men in alle waarschijnlijkheid nog niks van wist. Voor de duidelijkheid heb ik een lijstje opgesteld aan de hand van wetenschappelijke onderzoeken (pdf document) door instellingen in Vlaanderen (ILVO), Nederland (UR Wageningen) en PIGCAS (Europa onderzoek). Ook de nadelen en alternatieven (zie stuk hieronder) zijn onder andere gebaseerd op deze en andere onderzoeken.

• Liquidatie van de berengeur
• Reproductie / inteelt onder controle houden
  
• Beter handelbaar / gereduceerde agressie
  Naast het feit dat berengeur dus niet meer mogelijk is na castratie, is er ook een voordeel op vlak van karakter. Gecastreerde dieren zijn beter handelbaar en minder agressief. Klik op de link om dit in een wetenschappelijk onderzoek bevestigd te zien.Dit is trouwens niet enkel zo bij varkens, maar bij vele diersoorten. Denk maar aan uw gecastreerde kater. Ook bij paarden wordt de ingreep vaak uitgevoerd. Ik bedoel maar, ga jij je dochter laten paardrijden op een agressieve hengst?
• Gereduceerd seksueel gedrag
  Aansluitend op vorig punt, wordt in hetzelfde onderzoek ook dezelfde conclusie getrokken omtrent het seksuele gedrag. Een sterke reductie dus, waardoor rust in de groep beter kan gewaarborgd worden.
• Extra vetlaagje
  Vandaag de dag is ook gezondheid een hot topic, dus dit voordeel is niet echt meer actueel te noemen. Toch is dit een van de voornaamste redenen geweest om castratie uit te voeren. Het cullinaire aspect was bij de bon-vivant, de bourgondiër, de levensgenieter destijds een belangrijk onderdeel van het leven. Het vetlaagje gaf een interessante structuur en een rijke smaak aan het geheel.

Nadelen van het castreren

Voordelen zijn er dus zeker, maar natuurlijk ook nadelen. Het dier zelf ervaart uiteraard pijn bij deze ingreep. Blijkbaar groeien gecastreerde beren minder snel, dus hierin zit ook een economisch nadeel. De extra arbeid die bij castratie komt kijken, speelt eveneens een belangrijke rol. En een zeer aangenaam werkje is het ook al niet, daar kan iedereen het alvast over eens zijn. Als castratie wordt afgeschaft, zou de agrarische sector de eerste zijn om te juichen… maar het gebeurt niet. Waarom toch?

Geen afdoende alternatieven

Er zijn nog altijd geen werkbare alternatieven voorhanden. “Toch wel”, zal de naïeve stadsmens zeggen, “er is CO2 verdoving en er zijn injecties met Lidocaïne…”. Helaas beseft deze stadsmens niet dat al zijn grillen op de nek van de veehouders terechtkomen. Er is namelijk sprake van

• extra arbeid
• extra financiële lasten
• in geval van Lidocaïne: residuen in het vlees
• vaak ook niet voldoende uitgewerkte alternatieven.

De consument stelt dus graag zijn eisen, maar voorstellen om (op zijn minst) een deel van de lasten te dragen worden stil gezwegen. How convenient.

Alternatieven zijn er dus wel (zie verder), maar beslis straks zelf of deze alternatieven werkelijk een duurzame oplossing kunnen bieden.

Daarnaast is het nog maar de vraag of al deze alternatieven werkelijk het dierenwelzijn verbeteren. Is de remedie niet erger dan de kwaal? Wie hier terecht gegronde twijfels bij heeft, kan misschien nadenken over de mogelijke oplossing die iedereen waarschijnlijk het beste vindt: niet castreren.

Optie twee: Niet castreren

Niet castreren klinkt de meest heldhaftige oplossing, maar er worden resoluut een aantal struikelblokken over het hoofd gezien.

• De consument wil geen berengeur
  Deze zal dus moeten geliquideerd worden op een of andere manier. Eventueel door genetische manipulatie. Maar ook dat is een controversiële piste voor (dezelfde) consument die het castreren wil afschaffen. Dus deze oplossing laten we even links liggen.
• Sociaal probleem
  Zeugen gaan in het wild bij elkaar leven in groepjes. Beren daarentegen scheiden zich af en gaan over het algemeen alleen leven. Toch blijft de realiteit dat er 50% beertjes geboren worden als een zeug haar jongen ter wereld brengt. Deze 50% moeten ook kunnen opgroeien. Hoe zit het dan met de inspanningen die de veehouder geleverd heeft om de dieren in ruime groepen te gaan huisvesten op aandringen van de consument?Moet hij zijn overall aan de kapstok laten hangen en terugvallen op het betrouwbare gepantserde harnas uit de tijd waar mannen nog helden waren? Als hij door zijn in groep gehouden ongecastreerde beren zal moeten lopen om zijn dagelijkse controles uit te oefenen, zal hij over een grote portie zelfvertrouwen moeten beschikken. Lenigheid en ridderlijke ontwijktechnieken zullen ook goed van pas komen als de agressieve beesten met hun slagtanden enkele levensbedreigende manoeuvres uithalen.

  Als we niet gaan castreren, zullen we er dus moeten over nadenken de beren gescheiden te houden en alleen of desnoods in kleine groepjes te houden, maar daar wil de consument ook niks van horen. Deze oplossing is dus ook niet bespreekbaar.

Optie drie: een alternatief uitzoeken

Eindelijk kunnen we eens kijken wat er naast onverdoofde castratie allemaal mogelijk is, zonder de balans tussen voor- en nadelen uit het oog te verliezen. Bij dezen wil ik nogmaals verwijzen naar de onderzoeken waarop dit deels gebaseerd is.

Verdoofde chirurgische castratie

Dit alternatief is exact hetzelfde als onverdoofde chirurgische castratie, met dat verschil dat er vóór de castratie een verdovend of pijnstillend middel wordt toegediend. Jammer genoeg kan dit enkel door een dierenarts worden uitgevoerd, wat niet bepaald kostenbesparend werkt. Alsof dat nog niet erg genoeg is, werk je minstens dubbel zo lang aan de biggen dan wat normaal gangbaar is. Vb. Lidocaïne moet 15 minuten inwerken alvorens men tot de ingreep kan overgaan. Omdat een dierenarts ook niet altijd overal aanwezig kan zijn, moeten de biggen opgespaard worden tot op het moment dat dit wel kan. Dat betekent dat de biggen over het algemeen groter zullen zijn en dus meer pijn zullen hebben.

Er loopt nog volop onderzoek in de EU omtrent verschillende methoden van verdoving/pijnstilling. Zowel lokale injectie van een verdovingsmiddel als volledige anesthesie met koolstofdioxide is mogelijk.

Methodes van verdoofde castratie omvatten dus het toedienen van CO2 en/of Lidocaïne-injectie in de testes, gevolgd door de castratie zelf. Een verbeterd dierenwelzijn bij injectie wordt echter in vraag gesteld, aangezien de biggen hierbij meerdere keren moeten opgetild worden, waardoor stress uiteraard geïntroduceerd wordt. Het is zelfs zo dat de preoperatieve stress bij de dieren hoger is dan bij onverdoofde castratie. Ook een injectie per testikel lijkt mij persoonlijk niet erg aangenaam. Daarna moeten de testikels dan nog verwijderd worden en ondanks de injectie, blijft pijn aanwezig. Na de uitwerking van de Lidocaïne, komt de pijn terug tot op het niveau van biggen die onverdoofd gecastreerd werden. Mensen stellen zich dan terecht de vraag of één korte pijn niet beter is dan verschillende fases van stress en pijn.

De nadelen die bij onverdoofde castratie optreden zoals extra vetopbouw en slechte groei, blijven ook bij deze methodes bestaan. Dit alles omvat nog niet eens het gegeven dat er residuen van het geneesmiddel kunnen achterblijven in het lichaam. Iets waar de consument ook liever niks mee te maken heeft.

Uit een bevraging in Noorwegen is gebleken dat het effect van verdoving als goed werd ervaren door 54 procent van de dierenartsen en slechts 19 procent van de varkenshouders. (bron)

Immunocastratie

Men wil er bij immunocastratie dmv. inenting (= vaccinatie) voor zorgen dat seksuele ontwikkeling verhinderd wordt. Even een woordje uitleg.

De dieren worden ingeënt met een eiwit dat gelijkt op het natuurlijke GnRH, een hormoon dat noodzakelijk is voor de seksuele ontwikkeling. Hierdoor worden antistoffen opgebouwd tegen dit eiwit en ook tegen het GnRH. Daardoor wordt de ontwikkeling van de testikels stilgelegd en de seksuele rijping verhinderd. Twee inentingen zijn noodzakelijk met minstens 4 weken tussen (de tweede injectie ten laatste 4 weken voor het slachten).

Ik zie het al… extra werk (heb jij al eens tussen varkens van 100 kg gelopen en er eentje een injectie proberen te geven?) en extra kosten. Maar als we het egocentrisme en materialisme eens laten varen, dan kunnen we nog een gevaarlijk neveneffect toelichten. De kans op zelfinjectie bestaat natuurlijk altijd als er met naalden gewerkt wordt, dus hierbij mag het risico op (tijdelijke) onvruchtbaarheid niet onderschat worden als deze situatie zich eens voordoet.

Als dit product toch ooit op een of andere manier gebruikt wordt, dan moet men rekening houden met het feit dat bepaalde markten (Singapore, Japan, etc…) dit vlees weigeren omdat zij dit beschouwen als chemische additieven die mogelijk slecht zijn voor de gezondheid.

Producten voor immonucastratie zijn overigens nog niet op de markt gekomen in Europa. Het product, niet echt een wondermiddel te noemen, bestaat echter al negen jaar in Australië (product van Pfizer), maar de toelatingsprocedure is in Europa nog niet afgerond. Het wordt in Zwitserland, waar men het product wel al test, in ieder geval wel positief onthaald. De voordelen zijn duidelijk: chirurgische castratie wordt vermeden en alle negatieve aspecten daarvan vallen weg.

Sexen van sperma

Kort gezegd wordt er bij het sexen van sperma voor gezorgd dat enkel X-spermatozoïden overblijven. Daardoor worden enkel zeugjes geboren. De voordelen zijn dezelfde als deze van immunocastratie. De nadelen zijn van financiële en praktische aard. Deze kostelijke techniek staat immers nog lang niet op punt om in praktijk gebracht te worden.

Genetische selectie

Ook bij deze techniek komen de voordelen overeen met deze van immunocastratie. Misschien interessant om wat toe te lichten hoe het in zijn werk gaat.

Indien men genetische merkers kan ontwikkelen voor de componenten die berengeur veroorzaken dan kunnen deze ingezet worden in de selectie van varkens zodanig dat op termijn dieren met risico op berengeurontwikkeling volledig uit de varkenspopulaties verdwijnen.

Zoals je kunt lezen, spreekt men over verdwijnen uit populaties. Ik leg dan al meteen de link naar de natuur rondom ons; wilde populaties. De berengeur bestaat natuurlijk voor een reden (libido opwekken bij vrouwtjes en een sociale functie). Als dit door onnauwkeurigheden plots uitzaait in de natuur, dan zitten we met het probleem dat de mensheid al meerdere keren veroorzaakt heeft.

Daarnaast kan gezegd worden dat ook van deze methode eigenlijk nog geen bruikbare versie beschikbaar is. Er zijn nog geen merkers ontwikkeld en men weet ook niks over de impact op voederconversie en agressief en seksueel gedrag.

Manuele selectie

Er is niet enkel op genetische basis een selectie mogelijk. Bij het fokken kan de selectie ook al gemaakt worden aan de hand van waarneembare feiten. Men fokt selectie na selectie enkel verder met beren waarbij de berengeur gereduceerd is.

Het voordeel is alweer hetzelfde: geen pijn, goeie groei (voederconversie), minder werk en kleiner sterftepercentage tgv. castratie. Het risico op berengeur blijft evenwel bestaan. De karkassen die toch berengeur bevatten, moeten uitgesorteerd worden. De techniek hiervoor staat ook nog niet op punt en zal wellicht een meerkost met zich meebrengen. Ook de opbrengst van het gecontamineerde vlees zal lager liggen. Ten slotte blijft het risico op agressief en seksueel gedrag bestaan. Hiervoor zijn eveneens extra managementsmaatregelen nodig en extra ruimte.

Conclusie

Dit artikel is geschreven om de mensen een duidelijker inzicht te geven over het onderwerp castratie. Vaak zijn mensen niet realistisch als hen gevraagd wordt naar hoe we dit zogenaamde probleem moeten oplossen. Dit komt omdat men niet op de hoogte is van alle belangen die in deze zaak betrokken zijn. Niet enkel de emotionele kant van de zaak mag beschouwd worden. Men moet rekening houden met alles wat ermee samenhangt om een rationeel oordeel te kunnen vellen.

De consument sust alvast zijn geweten door te pleiten voor verdoofde castratie, maar ik ben van mening dat dit lang niet de beste oplossing is.

Tot slot nog even mijn persoonlijke visie accentueren: blijven doorgaan met castratie, tot er een alternatief beschikbaar is dat castratie volledig kan elimineren. Voorlopig vind ik immunocastratie het meest interessante alternatief om in de toekomst naar te streven, als dit tenminste voldoende ontwikkeld is en de risico’s die met zelfinjectie gepaard gaan op een of andere manier kunnen omgekeerd worden. Tot op vandaag kan ik niet zeggen dat de mogelijkheden om op eender welk alternatief over te schakelen realistisch zijn.

Voorzichtig aanmanen tot waakzaamheid is één ding, paniek zaaien is een ander. Als we even terugdenken aan de “terreurdreiging” een tijd terug, dan zien we in dat er eigenlijk een verkeerd signaal verstuurd werd. Er werd niet voorzichtig aangemaand, er werd paniek gezaaid. We weten onderhand allemaal wel dat spreken over een “terreurdreiging” zeer dramatisch klinkt, maar eigenlijk was het allemaal een lachertje.

Dit gebeurt blijkbaar ook met antibiotica. Niet dat de waarschuwingen onterecht zijn of dat de gevolgen een lachertje zijn, maar de reactie van sommige mensen hierop kan verkeerd uitdraaien. Door een overdreven antipolitiek te voeren, kan men de indruk wekken dat antibiotica niet meer mogen gebruikt worden. Ook niet bij ernstige aandoeningen.

Druk op de ketel

De antipolitiek is zo erg geworden, dat zelfs dokters geviseerd worden. Het komt geregeld voor dat een arts moet kiezen tussen bepaalde dingen. De symptomen van griep kunnen bijvoorbeeld gelijkaardig lijken aan deze van een longontsteking. Daardoor moet een arts een keuze maken: een risico nemen en een behandeling tegen griep starten, of het zekere voor het onzekere nemen en longontsteking in de kiem smoren met een antibioticumbehandeling. Hoewel dokters jaren op de schoolbanken hebben gezeten, onderschatten sommige mensen dat dokters oordeelkundig een heel stuk sterker in hun schoenen staan dan zij zelf.

Nog even ter verduidelijking:

Maar waarom schrijven artsen dan toch antibiotica voor bij virale infecties als griep? Professor Herman Goossens, hoofd van het labo microbiologie van het UZ van Antwerpen:

Dat heeft onder meer te maken met het feit dat een griep kan lijken op een longontsteking, wat een levensbedreigende bacteriële aandoening is waartegen antibiotica noodzakelijk zijn. Een arts ziet zijn patiënt meestal maar één keer op consultatie en dat maakt de druk om hem te genezen groot. Stel dat de dokter ervan uitgaat dat het ‘maar’ griep is en het blijkt uiteindelijk om een longontsteking te gaan? Dan kan de patiënt sterven, en kan de arts zijn praktijk sluiten.

De arts wordt dus met de vinger gewezen, maar alle schuld voor het overdreven antibioticagebruik in de schoenen van de dokters schuiven, is te makkelijk. ‘Smalspectrum antibiotica worden door de farmaceutische bedrijven in ons land bijna niet meer gemaakt, omdat de productie ervan te veel kost. Breedspectrum antibiotica kunnen voor meerdere aandoeningen gebruikt worden en zijn daardoor financieel interessanter’, zegt prof. Goossens. ‘Ze zijn bovendien gebruiksvriendelijker, omdat je er minder pilletjes van moet innemen.’
Ook patiënten zelf blijken hun steentje tot de overconsumptie van antibiotica bij te dragen, want dat artsen bij banale infecties toch naar zware geneesmiddelen grijpen, heeft ook te maken met de druk die patiënten uitoefenen. ‘Patiënten beschouwen een antibioticum als een mirakelgeneesmiddel dat alles geneest. Wanneer de dokter het niet spontaan voorschrijft, vragen ze er vaak zelf om. Voor de arts – die betaald wordt per prestatie – leidt dat tot een dilemma, want als hij niks voorschrijft, kan de patiënt naar een andere dokter overstappen, wat gelijk staat met een verlies van broodwinning

Het is nogal een groot extract uit dit artikel, maar het is wel een heel belangrijk punt dat aangehaald wordt.

In dit artikel wil ik dus de nadruk leggen op de positieve punten van antibiotica, omdat het eerste dat men tegenwoordig correleert aan antibiotica namelijk “resistente bacteriën” is, in plaats van “miljoenen levens gered”.

Miljoenen levens gered

Zoals gezegd, is door een overdreven antipolitiek een vertekend beeld gaan ontstaan over antibiotica. Men beseft niet meer dat antibiotica nodig is bij het bestrijden van ernstige en gevaarlijke ziektes. Men ligt veel te vaak wakker over zaken als “resistente bacteriën” omdat men dat beeld er langs alle kanten ingestampt krijgt.

Toen het geneesmiddel aan het eind van de Tweede Wereldoorlog op de markt kwam, konden ziektes als tuberculose en longontsteking (zie pneumonie), die voordien fataal waren, genezen worden. Antibiotica hebben zo miljoenen levens gered.

Bron

Stel je eens voor dat we antibiotica zouden vergeten, dan zouden honderden ziektes die vandaag makkelijk behandelbaar zijn, niet meer bestreden kunnen worden en zou de wereld er een heel stukje droeviger uitzien. Uiteindelijk kan toch niemand de stelling verdedigen dat mensen (of zieke dieren) moeten lijden en sterven als er een goede behandeling beschikbaar is?

Culturele kwestie

Volgens sommige bronnen, is er bij dit onderwerp ook sprake van een culturele kwestie. De opvattingen rond het antibioticagebruik zijn nogal uiteenlopend. Als we even België bekijken ten opzichte van Nederland, dan zien we dat in België veel meer verbruik is. Dit komt omdat wij anders omgaan met onzekerheid dan Nederlanders. Wij willen liever direct een oplossing voor het probleem, terwijl een Nederlander iets langer de kat uit de boom gaat kijken.

Daarnaast speelt ook de hiërarchische structuur een rol. Belgen zijn zeer hiërarchisch aangelegd en hebben daardoor een groot vertrouwen in een arts. Hij weet namelijk meer over het onderwerp dan de patiënt, dus laat hij het specialisme graag over aan een professional. Nederlanders zijn in dat opzicht veel minder strikt. Ze overleggen graag met hun arts over de behandeling en dit resulteert vaker in een goedkopere oplossing, als ze überhaupt al naar de dokter gaan.

Probiotica onzin

Dat er voor ieder probleem een oplossing is, weten we onderhand wel. Hoewel er voor antibiotica niet direct een oplossing voorhanden is, blijken sommige commerciële partijen toch munt te slaan uit het principe. Ze nemen voor hun product de naam antibiotica, schrappen anti en maken er pro van. Het klinkt in ieder geval veelbelovend.

Feitelijk heeft het weinig te maken met de antibioticaproblematiek, maar er zijn mensen die er in trappen. Mensen horen de naam probiotica. Onbewust wordt dat gelinkt met antibiotica. Men weet dat antibiotica “tegen leven” is, dus het schakelt bacteriën uit. Op TV vertelt men dan dat men eigenlijk geen slechte bacteriën moet aanpakken, maar goeie bacteriën moet toevoegen. Men smijt dan met dure namen zoals L. (lactobacillus) Caseï Immunitas en dan maar hopen dat niemand het heeft over consumentenbedrog.

Pseudowetenschappelijke berichtgeving is namelijk heel vaak misleidend, maar consumenten vinden gezondheid tegenwoordig een dusdanig hot topic, dat hier blindelings op vertrouwd wordt. Dit kan ernstige gevolgen hebben. Jammer genoeg kunnen de acht doden van de negen die een probiotica-cocktail kregen met zes componenten het niet meer navertellen. Deze risico’s zouden enkel van toepassing zijn voor mensen met een ontoereikende weerstand. Maar raad eens tot welke doelgroep de reclames zich richten?

Ten slotte moet nog verteld worden dat de heilzame werkzaamheid van deze bacteriën nog altijd niet bewezen is. We kunnen dus met een gerust hart de hilarische reclamespotjes op TV negeren, waar mensen blijkbaar met plezier op een WC-pot zitten reclame te maken voor deze producten.

Meer goeds

Om even terug te keren naar de voordelen van antibiotica, hier even een feitje dat weinig mensen kennen. Antibiotica worden gebruikt als bewaarmiddelen in de voedingsindustrie. Hoewel velen onder ons er zich van bewust zijn dat bewaarmiddelen gebruikt worden, weet men vaak niet dat het soms om een antibioticum gaat. Antibiotica worden vooral in de zuivelindustrie gebruikt. Ze zijn dan ook in enkele schimmelkazen van nature aanwezig. Heel af en toe vind je ze ook in vleeswaren.

• E234 – nisine: wordt gebruikt in voedingsmiddelen in blik. Eveneens toegepast in de kaasproductie om de houdbaarheid te verhogen.
• E235 – natamycine: Gebruik strict beperkt tot de buitenkant van vleeswaren, meer bepaald worstenvellen en kaaskorst. Het middel wordt ook toegepast in geneesmiddelen om schimmelinfecties te bestrijden.
• E710 – spiramycine: Het wordt o. a. gebruikt op kaaskorsten. Risico op kruisresistentie!
• E713 – tylosine: Het werd vooral gebruikt als schimmelwerend middel in de zuivelindustrie.
• Aureomycine (beter bekend als chloortetracycline): Gebruikt om vis en gevogelte langer houdbaar te maken.

Voor meer informatie, zie objectief.be.

Conclusie

Bij dit probleem zijn er uiteraard weer een aantal partijen.

1. Artsen
2. Patiënten
3. Commerciële belangen

Om een rationele afsluiter te maken voor dit artikel, kom ik tot de volgende conclusie.

• Laat je niet nodeloos ongerust maken door media en onrustwekkende paniekberichten. Zij kunnen ervoor zorgen dat je ernstige ziektes gaat minimaliseren, terwijl behandeling noodzakelijk zou kunnen zijn. Geneesmiddelen zijn er om gebruikt te worden!
• Laat je niet meeslepen door commerciële partijen om producten te kopen die heilzaam zouden werken adhv. bacteriën. Op dat vlak hebben probiotica ook iets gemeen met antibiotica mijns inziens: werkt niet preventief.
• Respecteer de keuze van je arts als hij beslist om een antibioticabehandeling te starten. Hij is de professional, jij bent de zieke. Wie zou jij geloven als je een buitenstaander was?
• Respecteer de aanbevelingen op de bijsluiter met betrekking tot de innameduur van het product.

Antibiotica zijn een godsgeschenk als ze nodig zijn. Denk dus niet dat het slecht is als je een keer een antibioticum moet nemen en denk aan het positieve. Vertrouw eerst op het inzicht en de kennis van je arts, vertrouw daarna op je eigen discipline om het medicijn correct te verbruiken. En zaken als Yakult, actimel, activia en dergelijke? Daarvoor zal ik op jullie gezond verstand vertrouwen.

• Slachthuizen en hun praktijken, waar gaat de wereld naartoe?
• Mensen gaan dood, waar gaat de wereld naartoe?
• Fokkerijen, waar gaat de wereld naartoe?
• Euthanasie, waar gaat de wereld naartoe?
• …

Toch is het antwoord op al deze vragen vrij simpel.

Het antwoord

Het antwoord is simpel, maar heeft meerdere luiken. Ten eerste: de wereld gaat nergens naartoe. De wereld heeft al altijd op deze manier bestaan.

• De wet van de sterkste geldt nog altijd
• De natuur is niet romantisch, maar keihard en bitter
• Het is eten of gegeten worden

Deze punten schrikken de moderne mens meestal af, omdat we te protectionistisch geworden zijn. Dat is het tweede luik van het antwoord. We hebben allerlei barricades opgeworpen tegen alles wat met dood en ziekte te maken heeft. We beschermen ons op een verkeerde manier tegen ziektes en emotionele schade. Enkele voorbeelden zijn hier op zijn plaats. Ik zal de punten in de inleiding erbij betrekken:

• Slachthuis (en fokkerijen): Alles gebeurt uit het zicht van de consument, waardoor deze niet meer weet hoe alles in zijn werk gaat. Uiteraard, voor je een omelet kan bakken, moet je eieren breken. Romantisch als onze samenleving geworden is, vol verdraagzaamheid en vredelievendheid, kan ons tere zieltje het niet meer verdragen als het leven van een levend wezen van vlees en bloed weggenomen wordt om er zelf beter van te worden.

  Dat komt omdat de mens van vandaag niet meer zo dicht bij het boerenleven staat als pakweg vijftig jaar geleden. Toen had iedereen wel een boer in zijn familie of in de buurt wonen. De meeste mensen hadden ook zelf wel een dier voor de slacht in zijn tuin zitten en kreeg vaak van kinds af aan de harde realiteit onder ogen te zien als het tijd was om een dier te slachten. Ze wisten vanaf dan hoe de vork in de steel zat en ze stelden zich geen vragen bij het hele proces: het is natuurlijk, het hoort erbij.
  Kort geschetst:

  Probleem: shock / emotionele schade door de dood
  Oorzaak: een te grote afstand tussen consument en producent

• Mensen gaan dood / (en euthanasie): Dit heeft niet veel uitleg nodig. Wij in het westen, zijn gewoon om onze gevoelens en emoties in bedwang te houden. Wij hebben blijkbaar een zeer “germaanse” attitude hierrond. Koud en kil blijven. Als iemand gestorven is, de tranen proberen op te houden om publiekelijk niemand met jouw verdriet lastig te vallen. Gevoelens opkroppen.

  De overleden persoon wordt natuurlijk ook zo snel mogelijk weggehaald door andere mensen. Ze steken hem dan in een doos. Daarna gaat de familie de doos begroeten en eventueel een foto erbij. De doos wordt vervolgens in de grond gestoken ofwel in de verbrandingsoven gesmeten. Ook weer allemaal zo obscuur mogelijk weggestoken, zodat niemand er al te veel last mee heeft.

  Als we even heel wat zuidelijker gaan, naar enkele stammen in Afrika, dan zien we een heel ander beeld. Daar is het gebruikelijk om met allerlei mensen samen te komen en de dood van een familielid uit te schreeuwen en gezamenlijk klaagliederen te zingen, te dansen terwijl ze tranen met tuiten huilen. Als er een baby gestorven is, gaan ze zelfs nog een stap verder tijdens hun rouwplechtigheid. Ze verkolen de baby, malen hem tot as en verwerken de assen dan in een soort primitieve soep. Van “de dood verwerken” gesproken… Sommige mensen daar nemen ook lichaamsdelen van de gestorvene mee om aan een ketting te hangen (bv. een hand, oor, tanden, etc…).

  Kort geschetst:

  Probleem: shock / emotionele schade door de dood, vaak langdurig
  Oorzaak: een verkeerd rouwproces. Te veel obscuriteit en te weinig geconfronteerd worden met de realiteit.

Dit kan ook op ons gedrag rond gezondheid geprojecteerd worden. We leven te hygiënisch en beschermen ons té veel tegen ziekte. Daardoor krijgen allerlei ziekteverwekkers vrij spel als onze maatregelen het laten afweten. We zijn niet meer immuun (op een natuurlijke wijze) door ons geregeld bloot te stellen aan ziekte of alles wat ook maar een beetje onhygiënisch lijkt.

Wat zit klagers dwars

Niemand schijnt te weten wat nu precies het probleem van de klager is, als hij de zin “waar gaat de wereld naartoe” gebruikt. Gelukkig ben ik er om licht in de duisternis te brengen. Ik probeer mijn visie hierover duidelijk te maken en ik weet dat er nog mensen zijn die na dit verhaal beseffen dat het eigenlijk nog zo slecht niet gesteld is met deze wereld of de mensheid.

De klagers zijn zelf het probleem. Klap eender welk boek open omtrent psychologie en je zult merken dat negativisme, kritiscisme en pessimisme zeer nefast kan zijn voor de emotionele toestand van de klagers en de mensen om hen heen. Vooral dat laatste vind ik jammer. Mensen stoken elkaar maar al te graag op met problemen die zij schijnen te hebben, hoewel er niet eens een probleem hoeft te zijn.

Wat wij tegenwoordig beter eens zouden doen, in plaats van ons van die zogenaamde problemen aan te trekken, is nadenken over het feit of er wel een probleem is. Alles leren relativeren, met een korreltje zout nemen, door een roze bril bekijken en positief in het leven staan. Als iedereen op deze manier zou leven, zou het duidelijk worden dat wij allemaal zeer gelukkig zijn.

Hoewel de mensen die deze producten nuttigen vaak tientallen argumenten tegen vlees hebben, blijken ze geen weet te hebben van enig negatief aspect van deze vleesvervangers.

De reden waarom winkelketens deze producten dan toch zo vlot aan de man kunnen brengen, is duidelijk: mensen zijn overrompeld door het negatieve van het ene, dat ze automatisch aannemen dat een alternatief wel beter moet zijn. Als product X als “slecht” wordt bestempeld, wordt product Z (de tegenhanger van X) automatisch goed. Perfect zelfs. Plak er nog een aantal woordjes als “biologisch” of “natuurlijk” bij en je hebt een gegarandeerd succes. Mensen trappen hier sinds jaar en dag in.

Onder vleesvervangers verstaan we concreet producten zoals quorn, tempeh, valess, soja, tahoe / tofu, seitan, etc... . Meer informatie over deze en andere vleesvervangers vind je hier. Uiteraard zijn diverse groenten ook geschikt om deels als vleesvervanger te fungeren, maar hier zal ik het puur over de vleesvervangers hebben.

Is quorn en soja wel zo gezond?

Dat hier en daar vragen beginnen te rijzen over de volledigheid van de aangeboden informatie door de media en vooral door vrienden, kennissen en familiekring, is niet verbazingwekkend. Als een fervente vegetariër er plots achter komt dat er eigenlijk tóch dierlijke producten in sommige vleesvervangers aanwezig blijkt, dan kan dat op zijn minst shockerend genoemd worden.

Inderdaad, dierlijke producten zoals kaas, kippenei-eiwit, wei, melk en dergelijke meer. Deze worden heus niet in een fabriek vervaardigd. Verder kan er nog aan toegevoegd worden dat een ruim assortiment vleesvervangers vaak gepaneerd wordt met paneermeel. Op zich is daar niks mis mee, maar het opslorpend vermogen van dit paneermeel zorgt voor een behoorlijk vette maaltijd. (braadvet dus) Mensen die burgers eten waarbij geen vetstof nodig is, moeten niet denken dat ze hierbuiten vallen. Meestal betreft het hier voorgebakken burgers, waarbij het reeds opgeslagen vet of olie vrijkomt tijdens het bakproces.

Het is zo te zien dus altijd verstandig de ingrediëntenlijst er op na te slaan. Hieruit zal ook blijken dat een aantal vleesvervangers ook een hoog percentage zout bevatten.

Wat je niet op de ingrediëntenlijst terugvindt, is het feit dat een aantal vleesvervangers zogenaamde exogene oestrogenen bevatten. Exogeen betekent “niet van het eigen lichaam afkomstig” en oestrogeen is het vrouwelijke hormoon. Dit zorgt bijvoorbeeld bij mannen voor een verminderde vruchtbaarheid.

Mannen die regelmatig tofu, soja of andere vleesvervangers eten, hebben een lagere concentratie zaadcellen dan mannen die deze producten niet eten. Een lage concentratie zaadcellen zorgt voor een verminderde vruchtbaarheid. Uit het recent in Cambridge uitgevoerde onderzoek is gebleken dat dit hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt wordt door de exogene oestrogenen. (meer info)

Om eerlijk te zijn, vind ik zaken zoals quorn bijvoorbeeld ook totaal niet smakelijk. Meer zelfs, er zit eigenlijk geen smaak in, tenzij het briljant gekruid is. Maar dan proef je natuurlijk de kruiden, dus voor de smaak hoef je het al niet te doen. Quorn is in zijn basisvorm om het cru te zeggen: schimmel. Namelijk een “mycelium“. Nu ja, kun je zeggen, kaas toch ook? Akkoord, maar dit mycelium bevat blijkbaar 10 % nucleïnezuren die voor de menselijke consumptie ongeschikt zijn. Ze worden in onze spijsvertering omgezet in o.a. urinezuur, dat bij hoge concentratie reuma-achtige verschijnselen kan veroorzaken.

Nog meer onbekende gevaren?

Inderdaad! Hier stopt het niet bij… laten we bijvoorbeeld nog eens wat dichter kijken naar die quorn toestand. Zoals gezegd is quorn eigenlijk schimmel. Het gaat hier om de schimmel fusarium. Wat sommige mensen niet weten, is dat schimmels krachtige toxines (gifstoffen) kunnen produceren. Sommige daarvan kunnen bijvoorbeeld kankerverwekkend zijn.

Laat de toxines die de fusariumschimmel produceert nu toevallig ook levensgevaarlijk zijn. Fumonisines, zo heten deze toxines, kunnen in verband worden gebracht met een toename van slokdarmkanker.

En soja? Naast het veroorzaken van ernstige tekorten aan essentiële voedingsstoffen, staat soja ook in voor een versnelde detoriatie van de hersenen, grotere kans op borstkanker, gezondheidsproblemen bij kinderen en nog een hele waslijst.

De consumptie van grote hoeveelheden soja kan mogelijk ook geboorte afwijkingen veroorzaken. Volgens een onderzoek van North en Golding uit januari 2000 is de kans op de geboorte afwijking hypospadie (afwijking aan de plasbuis bij jongens) vijf maal groter als vrouwen tijdens de zwangerschap vegetarisch eten.

Lees vooral verder in dit boeiende artikel over soja en tofu, waar men uitgebreid ingaat op de gevaren van soja. En wees gerust: er staan zeer veel referenties. Deze is o.a. ook enorm interessant: Mythes en waarheden over soja.

Maar is dit geen paniekzaaierij? Zeer zeker wel, maar wat is de eenzijdige berichtgeving over vlees dan precies? We mogen de kern van de zaak niet ontkennen: er zijn wel degelijk risico’s verbonden aan het eten van vleesvervangers.

Net zoals bij vlees (of eender welk voedingsmiddel) geldt de bevinding: “geniet, maar met mate“. Overal zijn risico’s aan verbonden, maar niemand kan het zich veroorloven te doen alsof vleesvervangers volkomen onschuldig zijn.

Opium voor het volk

Misschien komt het wel door de psychologische factor dat mensen zich goed voelen bij het eten van vleesvervangers. Ten eerste is het trendy om vegetarisch te leven. Je hoort bij een zekere groep en dat heeft een mens nodig omdat we sociale wezens zijn, die zich tevens willen onderscheiden.

We krijgen het ook zeer warm vanbinnen als we getuige mogen zijn van de pittoreske taferelen van zoemende bijtjes, twee koeien op 100 ha graasland, een varken dat zich woelt door een modderpoel…

De meest doorslaggevende factor echter, is het feit dat de prijzen voor vleesvervangers schreeuwend duur zijn! Unk!?! Is dat een reden om vleesvervangers te kopen? Jazeker! Dit noemt men het Veblen-effect. Dit kan kort omschreven worden, als het consumptieverhogend effect dat een hoge prijs of prijsstijging heeft op een bepaald product. Dit is zo, omdat men ervan uitgaat dat een hoge prijs meer kwaliteit betekent. Mensen zoeken altijd een zekere vorm van status, en laat die nu toevallig goed samengaan met de kostprijs. Goed gezien, van die Veblen!

Dit alles zorgt ervoor dat mensen berusten in hun zaak als het gaat om vleesvervangers. Ze denken van zichzelf dat ze bijdragen aan een beter milieu, beter dierenwelzijn, een gezonder levensstijl en bovendien hebben ze een hogere status. Misschien is het je al opgevallen: deze mensen voelen zich vaak “beter dan vleeseters”. Dit kan een persoonlijke visie zijn, maar wie weet herken je dit wel.

Laten we even bezinnen over deze dingen, zodat ons gezond verstand de bovenhand kan halen. Het belangrijkste is dat onze “meningen” te rijmen moeten zijn met de realiteit. Wie dat inziet, zal deze grap snel vergeten. Wie vleesvervangers eet, kan eigenlijk beter gewoon vlees eten. Vlees moet tóch vervangen worden door allerlei troep waar ook risico’s aan verbonden zitten, dus waarom moeilijk doen? Het kost ook een pak minder en het is ook een stuk smakelijker.

Niet overtuigd? Evenwel smakelijk!