Bio, een commercieel gegeven

Laten we eerlijk zijn, ik heb het niet zo voor bio producten. De aandachtige lezer van mijn blog had dit natuurlijk al langer in de gaten, maar laten we even kijken naar de redenen achter deze voor de hand liggende conclusie. Bioproducten, zij het nu biovoedsel of andere artikelen met de term biologisch, natuurlijk, organisch (of andere hippe buzzwords)  als voorvoegsel, zijn zaken waarbij de producent en de verkoper ons wil laten geloven dat de productieprocessen en -methoden in een of andere zin beter zouden zijn.

Eureka! Weer een hele vloot producten waar we pompeus een alternatieve anti-opinie over kunnen hebben tegenover onze kennissen en vrienden: alle producten zonder bio label.

Men probeert ons de bewustheid aan te praten dat dit voedsel gezonder zou zijn, ecologisch verantwoord (beter voor het milieu) en/of eerlijker voor de producent. Op de koop toe zou het ook stukken beter smaken dan conventioneel voedsel. Om nog maar te zwijgen over de (gesuggereerd) betere preventieve werking tegen kanker. Duizend bommen en granaten! Welke vadsige aap heeft dit zo lang voor ons verzwegen?! Dit is geniaal! Laten we ons spaargeld afhalen om te investeren in onze gezondheid en massaal deze dure bioproducten te consumeren.

Kostprijs

Bioproducten: meer kans op hartaanval, vooral als je de rekening krijgt

Een eerste opvallende kenmerk is natuurlijk de kostprijs. Niet dat dit een probleem is voor de alternatieve garde: zij hebben geld in overvloed om al deze grillen te financieren. Ze vinden het zelfs positief om meer te betalen voor een dergelijk product. Deze kopers genieten van de eer en glorie dat het veblen-effect (waar ik het eerder al over had in het artikel over vleesvervangers) teweegbrengt op hun aanzien.

Maar hierover wil ik niet doorgaan. We kunnen ons afvragen: waarom kost dit meer?

Eerlijker voor producent

Ten eerste is er meer werk aan dit voedsel. Er mogen bijvoorbeeld geen synthetische pesticiden of ongediertebestrijders gebruikt worden. Resultaat: onkruid moet bijvoorbeeld manueel verwijderd worden en ongedierte op een biologische wijze aangepakt. Door de teeltmethodes moet dus ook meer personeel ingezet worden (of een kleiner areaal benutten voor de biologische teelt). Dit betekent een kleinere opbrengst en/of meer personeelskosten. Deze vorm van telen houdt natuurlijk ook het risico in dat de oogst meer kans heeft om tegen te vallen: de natuur heeft meer grip op de gewassen omdat ze niet beschermd worden door kunstmatige producten (insecticiden, herbiciden, fungiciden…). De oplossingen voor deze gevolgen komen natuurlijk niet uit de hemel gevallen: ze kosten geld. Dit geld betaalt de consument.

Niks aan de hand, zou je denken, maar is dit nu echt waardevol? Ik denk niet dat de producent zit te wachten op meer werk, extra personeelskosten en extra bedrijfsrisico (allemaal heel eerlijk, vindt de consument). Als alles tot bij de consument komt, zal hij uiteindelijk wel meer betaald krijgen voor het labeur, maar het is nog maar de vraag of het dat allemaal wel waard is. Kort overzicht: biologisch eten betekent dat er meer arbeid benodigd is door inefficiënte (ouderwetse) productiemethoden toe te passen en men is meer geld en tijd kwijt om een resultaat te bekomen dat niks verschilt van gewassen die geproduceerd werden met behulp van moderne technieken. Of toch wel?

Gezondheid

Wie de kostprijs geen bezwaar vindt (of gewoon een hekel heeft aan boeren), kan nog altijd terugvallen op de geclaimde gezondheidsvoordelen van bioproducten om ze te blijven kopen. Eigenlijk is het niet te verwonderen, maar ook dit is een mythe die nodig doorprikt moet worden.

Biologische groenten, fruit en ook biovlees… deze dingen zijn gewoon niet gezonder dan de gangbare alternatieven. Onlangs heeft Marcel Vanthilt dit nog bevestigd in zijn boeiende tv-programma “ook getest op mensen“. Het resultaat van labo-onderzoek: Bio of niet bio: het maakt allemaal geen zak (behalve een zak geld) uit. Er zitten niet meer of minder vitaminen in biovoedsel; het is allemaal quatsch. Hoe zou je ook in godsnaam je voedsel voedzamer kunnen maken door een of andere magische teeltmethode? Als ik elke avond een kaars aansteek en drie weesgegroetjes bid, zal de oogst ook niet verbeteren. Ik mag nog zo hard staan dansen rond de akker, het zal daarom niet regenen en hoeveel maagden ik ook ritueel offer: het zal de voedingswaarde niet beïnvloeden.

Veel meer van belang is, volgens de wetenschappers, bijvoorbeeld de snelheid waarmee je het goedje verorbert. Als je het 3 dagen in de koelkast laat liggen (of als het van ver moet komen), is het logisch dat de voedingswaarde daalt.

Toen ik kind was, ging ik vaak bij de kinderen van de buren spelen. Ze waren landbouwers en moesten vaak werken op het land. Ook ik belandde nu en dan geheel vrijwillig op het land om mee te helpen planten of oogsten. Natuurlijk, tijdens het oogsten van bijvoorbeeld bloemkool, kon ik het niet laten om af en toe (mja goed… eigenlijk wel vaak) een roosje bloemkool te verorberen van de versgesneden vruchten.

- Maar oh my god!!! Gortig, onhygiënisch stuk intriest, walg-o-ied figuur! Ben jij dan niet keihard doodgegaan van al die dodelijke pesticiden en andere levensgevaarlijke verontreinigingen!?! Neen.

Het is zelfs zo dat biologische gewassen niet altijd 100% vrij zijn van pesticiden. Een externe factor is bijvoorbeeld verontreinigde regen. Deze zal namelijk niet naast de velden van bioboeren mikken om hen te sparen. Een bord “biologisch voedsel op deze akker” biedt evenmin soelaas tegen een gezellig onderonsje van de pesticiden (van naburige niet-biologische akkers) met de übergewassen op het bioveld. Slik!

Ook de tendens dat mensen geloven dat bioproducten pesticide-vrij geteeld worden, is een teken aan de wand dat ze verkeerd geïnformeerd zijn. Er wordt wel gespoten met pesticiden. Het gaat hier over getolereerde natuurlijke producten in plaats van synthetische. Toch zijn deze niet onschuldig: ook hier zijn strenge controles aangewezen om de volksgezondheid te waarborgen.

Chemische gewasbeschermingsmiddelen zijn er verboden, maar natuurlijke sproeistoffen niet. Die kunnen evengoed giftig zijn, denk bijvoorbeeld maar aan pyrethrines, koper- of zwavelverbindingen. Het gebruik hiervan wordt getolereerd. Ze staan op een lijst van erkende producten.

Er kan dus ook hier een foutje gebeuren, net zoals bij de toepassing van synthetische pesticiden. Conclusie? Ook hier verschilt bio niet van conventioneel voedsel. Het is niet gezonder (of minder gezond) en er worden wél pesticiden gebruikt.

Fraude

Ongelukjes en misverstanden gebeuren altijd, maar er zijn vanzelfsprekend ook mensen die graag bewust de waarheid een andere definitie toedichten. Er zijn jaarlijks bedrijven die hun biolabel verliezen omwille van doelbewuste fraude. Ze zijn met andere woorden heel gewoontjes bezig, maar plakken bij wijze van meerwaarde een biolabel op. Deze rotte appels vallen snel door de mand door de respectievelijke controle-organen, maar er zijn ook slinkser technieken om de consument bij de neus te nemen.

Biowijn bijvoorbeeld, valt niet eens onder een Europees gereglementeerde wetgeving. Er is dus geen enkele instantie die controleert of de wijn op een “biologische” manier geproduceerd werd. Toch kun je op vandaag heel trots je vrienden verbluffen met biowijn. Een ander voorbeeld is de manipulatie die marketingtechnisch heel verfijnd in elkaar zit: het uiterlijk van de verpakking. Als je door de winkelrekken op zoek bent naar eieren, dan kun je intuïtief een doos nemen die er natuurlijk en biologisch uitziet (groen, scharrelende kippen, merknaam met “bio” erin, etc…). Dit hoeft grappig genoeg nog geen garantie te zijn dat dit artikel werkelijk op een gecontroleerde wijze geproduceerd werd zoals de verpakking suggereert.

Het draait dus allemaal om de perceptie van de gemanipuleerde consument. Deze wil zich namelijk onderscheiden en hoe kan dat beter dan een statement te maken met de voeding die men koopt?

Smaak

Bij dit onderwerp is de perceptie alweer de grootste leugenaar. Daarnet haalde ik het programma “ook getest op mensen” aan, welnu, toevallig testte men tijdens een bepaalde aflevering twee verschillende pralines. Men vertelde het publiek dat er een nieuwe, verbeterde variant van de praline ontwikkeld werd en deze zouden ze proefondervindelijk kunnen testen.

1. Uitgedeeld door een knappe man – de nieuwe versie
2. Uitgedeeld door een minder aantrekkelijk exemplaar – de originele versie

Men liet het publiek oordelen over de smaak van de pralines. De overgrote meerderheid vond de eerste praline de beste. Je snapt dat het in deze proef identieke pralines betrof en dat het publiek dus royaal beduveld werd door meerdere factoren. En niet zonder resultaat blijkbaar!

Dan nu bioproducten… dat fruit smaakt veel intenser, deze tomaat is veel rijker in smaak, deze appel heeft veel meer boeket. Ik kan me inbeelden dat ook hier de mindset allesbepalend is voor het succes van bioproducten. Iemand die bioproducten koopt, doet dat omdat hij zich daar, al dan niet door mediamanipulatie, goed bij voelt. Daardoor verandert ook de indruk van dat product tijdens het consumeren ervan. Het wordt ook altijd als “beter” bestempeld, dus de suggestie is niet ver meer te zoeken.

Conclusie

Voor mij is het een “pak de poen show”, dat hele biologische, organische, natuurlijke gegeven. Verrassend genoeg zijn er veel enthousiaste kijkers! Ik vraag mij soms af waar ze het blijven uithalen.

Heb je al ooit gehoord van biowater? Ik niet, maar ik ben ervan overtuigd dat zelfs de meest miserabele ondernemer dit tot een succesformule zou kunnen toveren. Een geïnteresseerde mag mij altijd contacteren. Hier zijn big bucks uit te halen, ik voel het aan mijn water.